به گزارش اطلاعات آنلاین، رهی در دهم اردیبهشت ۱۲۸۸ در تهران چشم به جهان گشود؛ کودکی که دست روزگار، سایه پرمهر پدر را پیش از تولد از سرش کوتاه کرد. او از خاندانی اصیل و ریشهدار برآمده بود؛ نواده دوستعلیخان نظامالدوله و از نسل معیرالممالک که از دوره نادرشاه تا عصر قاجار، خزانهدار و وزیر ضرابخانه بودند. هنر در رگوریشه این خاندان جریان داشت، چنانکه فروغی بسطامی، غزلسرای نامدار عصر ناصری نیز از همین تبار برخاسته بود. اما سهم رهی از این تبار، نه جاهطلبیهای سیاسی، که طبعی نازک، قلبی تپنده برای عشق و جانی شیفته شعر و موسیقی بود.
او از همان سالهای نوجوانی راه خود را پیدا کرد. در سیزدهسالگی نخستین زمزمههای شاعرانهاش سر داده شد و در هفدهسالگی با سرودن رباعی معروفش، حضور خود را در انجمن ادبی وحید دستگردی تثبیت کرد. رهی تنها یک شاعر کلاسیکگرا در حصار کتابها نبود؛ او زمانه خود را به خوبی میشناخت و نبض جامعه را حس میکرد. به همین خاطر، در کنار غزلهای شورانگیز عاشقانهاش، با نامهای مستعاری چون «زاغچه»، «شاه پریون»، «گوشهگیر» و «حقگو» در روزنامههای فکاهی و انتقادی مانند «باباشمل» و «تهران مصور» قلم میزد و نیش قلمش را متوجه کژیهای اجتماعی میکرد.
با این همه، روح رهی جای دیگری سیر میکرد؛ در قلمروی بیکران غزل و موسیقی. پیوند عمیق او با رادیو و همکاریاش با برنامه ماندگار «گلهای رنگارنگ» به همراه داوود پیرنیا، ترانهها و تصنیفهایی جاودانه آفرید که هنوز هم با شنیدنشان طنین صدای جواد بدیعزاده یا دیگر اساتید موسیقی در گوش میپیچید. «شد خزان گلشن آشنایی»، «شب جدایی»، «کاروان» و «مرغ حق»، تنها قطعاتی از این میراث زرین هستند که با تاروپود موسیقی اصیل ایرانی گره خوردهاند.
اما راز ماندگاری غزلهای رهی در چیست؟ پاسخ را باید در شیفتگی او به سبک و سیاق استاد سخن، سعدی شیرازی جستجو کرد. شعر رهی، تجسم عینی روانی، سادگی و طراوت غزل سعدی است. او با مهارت عجیبی توانست سادگی زبان عراقی را با تخیلات دقیق و لطیف سبک اصفهانی در هم بیامیزد و جامی از عواطف ناب عاشقانه را پیش روی مخاطب بگذارد.
در پس این واژگان شفاف و بحرهای دلنشین، داستانی از عشق، رنج و فراق هم پنهان است. زندگی عاطفی رهی با نام مریم فیروز گره خورده بود؛ عشقی پرشور و طوفانی که در بهاری دلانگیز جوانه زد و منبع الهام بسیاری از شاهکارهای غزل معاصر شد. دختری از خاندانی قدرتمند و ثروتمند که الهه شعر رهی بود. اما روزگار و سیاست، تقدیر دیگری رقم زدند؛ مریم به سوی جریانهای سیاسی چپ کشیده شد و در نهایت راه خود را جدا کرد تا با نورالدین کیانوری ازدواج کند. این شکست عشقی تلخ، هرچند برای رهی جراحتی عمیق به همراه داشت، اما بهانهای شد تا سوز و گداز درون او در قالب واژگانی جاودانه رسوب کند و تا ابد ماندگار شود.
رهی معیری سرانجام پس از سالها خدمت در وزارت پیشه و هنر، در آبانماه ۱۳۴۷ بر اثر بیماری سرطان در ۵۹ سالگی درگذشت و در خاک آرامستان ظهیرالدوله شمیران آرام گرفت. از او مجموعه ارزشمند «سایه عمر» به یادگار مانده است؛ کتابی که با وسواس وصفناپذیر خود شاعر و پس از دو سال تلاش مداوم برای گزینش نابترین ابیات به چاپ رسید.

