به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از یویونیوز، در حالی که ایران هشدارهای جدیدی در مورد گسترش رویارویی نظامی صادر کرد، مسکو و تهران به ایجاد یک گروه ویژه از سوی ارتش ایالات متحده برای نظارت بر مسیرهای ترانزیت زمینی و دریایی در شمال ایران و دریای کاسپین واکنش نشان دادند.
وزارت امور خارجه روسیه طرح واشنگتن برای تشکیل یک گروه ویژه برای نظارت و مسدود کردن مسیرهای تجاری و حمل و نقل ایران در منطقه خزر را «تهدیدی آشکار» برای حقوق و منافع کشورهای ساحلی توصیف کرد و افزود که امنیت در دریای خزر یک موضوع داخلی است که فقط به پنج کشور هم‌مرز با آن مربوط می‌شود.
وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد: «ما این اقدام تشدیدکننده و تحریک‌آمیز اخیر را نقض آشکار هنجارهای حقوق بین‌الملل می‌دانیم و حمایت کامل خود را از موضع مقامات ایرانی مبنی بر اینکه ادامه فشار اقتصادی در فروپاشی اقتصاد ایران موفق نخواهد شد، اعلام می‌کنیم.»
این واکنش پس از آن رخ داد که فرماندهی مرکزی ایالات متحده - سنتکام در ۷ نوامبر از ایجاد نیروی ویژه «دروازه آهنین» خبر داد، واحدی که هدف اعلام‌شده آن جلوگیری از انتقال سلاح‌های پیشرفته و اقلام دومنظوره به ایران از طریق مرزهای زمینی و دریای خزر است.
سنتکام همچنین در بیانیه‌ای که روز چهارشنبه در X منتشر شد، تأکید کرد که نیروهای آمریکایی شبانه‌روزی تلاش می‌کنند تنگه هرمز را برای کشتیرانی تجاری باز نگه دارند، «محاصره دریایی آهنین» را به طور دقیق علیه ایران اجرا و با نهادهای شریک ایالات متحده همکاری کنند تا مانع از استفاده سپاه پاسداران از مسیرهای زمینی و دریای خزر برای انتقال سامانه‌های تسلیحاتی پیشرفته، فناوری‌های دو منظوره، اقلام تحریم‌شده و جریان‌های درآمد غیرقانونی شوند.
در همین حال، کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌المللی وزیر امور خارجه، پس از دیدار با سفیر روسیه در تهران گفت که دو طرف در مورد چگونگی مقابله با «اقدامات یکجانبه آمریکا» و برنامه «دروازه آهنین» گفتگو و بر لزوم هماهنگی در مواجهه با تهدیدات مشترک تأکید کرده‌اند.
ارزیابی ISW و روابط اقتصادی تهران و مسکو
موسسه مطالعات جنگ (ISW) مستقر در واشنگتن و «پروژه تهدیدات بحرانی» (CTP) در آخرین ارزیابی مشترک خود اعلام کردند که «ایران و روسیه برای مقابله با تلاش‌های آمریکا برای توقف ارسال سلاح به ایران از طریق دریای خزر و مسیرهای زمینی با یکدیگر همکاری می‌کنند.»
مطالعه ISW می‌گوید: «ایران از مسیرهای تجاری دریای خزر خود با روسیه برای واردات سلاح‌های روسی قبل و در طول جنگ 2026 آمریکا-اسرائیل-ایران استفاده کرده است، جنگی که باعث شد اوکراین در ژوئیه 2026 به یک محموله حمله کند.»
طبق تحلیل این اندیشکده، دریای خزر خارج از دسترس نهادهای نظارتی غربی است و به کشتی‌های باری تحریم‌شده روسی اجازه می‌دهد محموله‌های خود را از بنادر آستاراخان و علیا به بنادر انزلی، نوشهر و امیرآباد منتقل کنند.
بررسی داده‌های ترافیک دریایی اخیر نشان می‌دهد کشتی‌های باری تحریم‌شده روسی پس از بارگیری در بنادر آستاراخان و علیا، محموله‌های خود را به بنادر ایرانی انزلی، نوشهر و امیرآباد منتقل می‌کنند. این کشتی‌ها با نزدیک شدن به سواحل دو کشور، سامانه‌های شناسایی خودکار (AIS) خود را خاموش می‌کنند تا ماهیت محموله‌های خود را پنهان کنند.
تابستان گذشته، سرویس امنیتی اوکراین نیز اعلام کرد پهپادهای دوربرد این کشور دو کشتی باری را در دریای خزر هدف قرار داده‌اند که به گفته کیف، در انتقال تجهیزات نظامی بین ایران و روسیه نقش داشتند.
در سال‌های اخیر، تهران و مسکو نه تنها به دنبال تعمیق روابط امنیتی و نظامی خود بوده‌اند، بلکه روابط اقتصادی و ترانزیتی خود را در چارچوب کریدور شمال-جنوب نیز گسترش داده‌اند. تکمیل راه‌آهن رشت-آستارا، حلقه مفقوده این مسیر ترانزیتی که روسیه را به بنادر خلیج فارس متصل می‌کند، یکی از پروژه‌های شاخص دو کشور است.
شکنندگی مداوم امنیت در تنگه هرمز در بحبوحه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» در منطقه
تنش‌ها بر سر مسیرهای تجاری شمالی ایران در حالی افزایش می‌یابد که وضعیت امنیتی در آب‌های جنوبی و تنگه هرمز نیز همچنان شکننده و بی‌ثبات است، با وجود محیطی که ناظران آن را وضعیت «نه جنگ، نه صلح» توصیف می‌کنند.
روابط عمومی نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز پنجشنبه در بیانیه‌ای اعلام کرد که دو «سوپرتانکر» شب گذشته هنگام عبور از مسیر جنوبی تنگه هرمز دچار حادثه شده و با «انفجار عظیم» متوقف شده‌اند. ایران اصرار دارد کشتی‌ها فقط باید در مسیری که در تنگه هرمز تعیین کرده، عبور کنند و می‌گوید عواقب امنیتی برای کشتی‌های «متخلف» بر عهده خودشان است.
موسسه مطالعات جنگ و «پروژه تهدیدات بحرانی» نیز در ارزیابی مشترک خود اعلام کردند که ایران محدودیت ادعایی ۲۰۰۰ کیلومتری برد موشک‌های بالستیک خود را کنار گذاشته است، اقدامی که به گفته این اندیشکده‌ها، تلاش‌های دیرینه تهران برای توسعه سامانه‌های برد بلندتر را رسمیت می‌بخشد.
در همین حال، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، بار دیگر بر دستور منسوب به آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، مبنی بر «عدم محدودیت جغرافیایی در مقابله با دشمن» تأکید کرد. او در پستی در شبکه X دوباره به اروپا هشدار داد که «اگر ایالات متحده جنگ دیگری علیه ایران آغاز کند، هر پایگاه نظامی درگیر در این تجاوز، از غرب آسیا گرفته تا اروپا، هدف مشروع حملات مرگبار ایران خواهد بود.»
در همین حال، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز از رویکرد واشنگتن در منطقه انتقاد کرد و نوشت که با وجود شعار «اول آمریکا»، آمریکایی‌ها در عمل و در راهبردهای خود «اول اسرائیل» را در اولویت قرار داده‌اند. به گفته قالیباف، پذیرش اطلاعات و برنامه‌های تل‌آویو از سوی واشنگتن، علت اصلی مشکلات نظامی، سیاسی و اقتصادی فعلی ایالات متحده در منطقه است.