مرتضی جوهری در اطلاعات آنلاین نوشت، برای پاسخ گویی به این پرسش، باید مجموعۀ ویژگی هایی که ارائه دهندۀ تعریفی برای نوع انسان (homo) هستند مورد بررسی قرار گیرند. نخستین آنها ویژگی راه رفتن روی دو پا است. نخستین انسان هایی که نمایندگان خط سیر فرگشت ما بودند ایستاده راه می رفتند. این تغییری بود که ایجاب می کرد آناتومی پاها و لگن به طور قابل ملاحظه ای دگرگون شود. این سازگاری نه تنها نحوۀ حرکت کردن اجدادمان را تغییر داد، بلکه موجب شد اندام های فوقانی آنها آزاد باشد و بدین ترتیب دریچه ای را به سوی تغییرات فرگشتی تازه گشود.

عامل مهم دیگر در پیکربندی بدن انسان رشد مغز اوست. فرگشت موجب افزایش چشمگیر گنجایش مغز شد و این پیشرفتی بود که به رشد مهارت های شناختی به مراتب پیچیده تر انجامید؛ از جمله توانایی در برنامه ریزی، حل مسأله و نیز پیدایش گفتار که یکی از بارزترین ویژگی های گونۀ ما است.

رژیم غذایی همه چیزخواری نیز نقش تعیین کننده ای در فرگشت انسان های اولیه ایفا کرد. با افزوده شدن گوشت به رژیم غذایی انسان که جذب مقدار زیادی چربی و پروتئین را به همراه داشت مغز با سرعت بیشتری رشد کرد. این تغییر در تغذیه نه فقط به رشد مغز کمک کرد، بلکه این امکان را برای اجداد ما فراهم آورد تا با محیط های متنوع تری سازگاری پیدا کنند. مرز دیگری که به طور قطع طی فرگشت در نوردیده شد ابزارسازی بود. پیدایش فناوری مسیر فرگشت گونۀ انسان را به طرز حیرت انگیزی تغییر داد. انسان های اولیه توانستند به روشی نسبتاً اصولی اسباب و وسایل بسازند و در زندگی روزمرۀ خود از آنها استفاده کنند. این پیشرفت سبب شد که دیگر به سازگاری یافتن با محیط محدود نباشند. پس شروع به تغییر دادن محیط خود کردند و این شانس بقای آنها را افزایش داد. از آن زمان بود که ارتباط زیست شناسی و فناوری به وضوح دوسویه شد. توانمندی های زیست شناختی ما موجب پیشرفت فناوری شدند و فناوری نیز به نوبۀ خود به وجوه اساسی فرگشت ما شکل داد. تمامی این ویژگی ها در نهایت ما را به یک نقطه نظر مهم می رسانند: رفتار اجتماعی نوع انسان در مقایسه با رفتار اجتماعی اجدادش بسیار پیچیده تر شد. همکاری، انتقال آموخته ها و سازمان یافتگی جمعی رفتارهایی بودند که به تدریج در قالب عناصری حیاتی در زندگی انسان های اولیه شکل گرفتند. 

نخستین انسان تباری که به عنوان انسان به رسمیت شناخته شد هومو هابیلیس (homo habilis) بود. نام هومو هابیلیس به معنای" انسان ماهر" را دیرین مردم شناس بریتانیایی «لوئیس لیکی» در دهۀ ۱۹۷۰ ابداع کرد. لیکی به دنبال کشف بقایای فسیلی مرتبط با یک صنعت ساخت ابزار سنگی بسیار ابتدایی در «تنگ الدوای» واقع در تانزانیا وجود انسان ماهر را مطرح کرد که به ابزار سنگی الدوایی شناخته شده اند و قدمت آنها حدود دو میلیون و چهار هزار تا یک میلیون و چهارصد هزار سال برآورد شده است. او بر اساس این شواهد انسان ماهر را به عنوان نخستین انسان تبار سازندۀ ابزار و از این رو گونۀ اصلی نوع انسان معرفی کرد. 

اکنون می دانیم که دو توانایی راه رفتن روی دو پا و استفاده از ابزار برخلاف آنچه طی دهه ها تصور می شد به طور هم زمان به ظهور نرسیدند. با کشف فسیل لوسی، انسان تبار مونث که یک جنوبی کپی عفری (Australopithecus afarensis) متعلق به سه میلیون و دویست هزار سال پیش بود این واقعیت به اثبات رسید. این انسانِ مونث کوچک جثه که بقایای اسکلت فسیل شده اش در منطقۀ عَفَر در اتیوپی کشف شدند و قدمتی حدود سه میلیون و دویست هزار ساله دارند نخستین شواهد بی چون و چرا از یک انسان تبار که روی دو پا راه می رفت، اما سازندۀ ابزار نبود به شمار می آید.

طبق مطالعات تازه تر که با بررسی فسیل های دو سردۀ آردی کپی آنامِنسیس و آردی کپی رامید انجام شدند پیدایش ویژگی راه رفتن بر دو پا به حدود چهار میلیون سال پیش برمی گردد. این فسیل ها در دهۀ ۱۹۹۰ در کنیا و اتیوپی کشف شدند. با این وجود، شواهد قدیمی تری نیز یافت شده اند که یکی از آنها استخوان ران گونۀ منقرض شدۀ ارُرین توگِنی با قدمتی حدود ۶ هزار ساله و دیگری اندام های تحتاتی گونۀ منقرض شدۀ ساحل مردم چادی با قدمت ۶ تا ۷ میلیون ساله است که در کشور آفریقایی چاد کشف شدند.

این شواهد گویای این هستند که احتمالاً این انسان تبارهای اولیه توانایی راه رفتن با قامت ایستاده را داشته اند. شکاف زمانی رو به افزایش بین کهن ترین ابزارهای سنگی و منشأ ویژگی راه رفتن روی دوپا نظریه فرگشت مستقل این دو فرآیند را مستدل تر می کند.

نشانه هایی از بریدگی روی استخوان هایی که قدمت آنها سه میلیون و چهارصد هزارسال است در دیکیکا واقع در اتیوپی دیده شده اند و نیز در کنیا ابزارهایی به ثبت رسیده اند که قدمت آنها با سه میلیون و سیصد هزار سال می رسد. مجموعۀ این کشفیات کاوشگران را بر آن می دارد تا یک بار دیگر منشأ ظهور فناوری انسانی را مورد مطالعه قرار دهند.

با ظهور نوع انسان در حدود دو میلیون و چهارصد هزار سال پیش است که می توانیم به درستی از پیدایش انسان ها صحبت کنیم. از آن زمان به بعد بود که تأثیرگذاری زیست شناسی و فرهنگ بر یکدیگر به طور قطع آغاز شد و این پیوستگی جسم انسان و فناوری بود که آغاز تاریخ ما را به عنوان بشر رقم زد.  

مشاهده خبر در سایت اطلاعات