به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از الجزیره، تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران سرعت گرفته و به طور بالقوه احتمال دور دیگری از درگیری شدید را کاهش می‌دهد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، و شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، روز دوشنبه از مذاکرات مثبت پشت درهای بسته در کاخ سفید استقبال کردند و ترامپ گفت که جنگ را «عملاً» پایان یافته می‌داند.
فشارهای داخلی آمریکا، محرک صلح
تحلیلگران می‌گویند شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در اوایل این ماه، یکی از عواملی است که به مذاکرات دیپلماتیک متوقف‌شده بین واشنگتن و تهران، جان تازه‌ای می‌بخشد.
ترامپ و معاون رئیس جمهور، جی دی ونس، هر دو اذعان کردند که این درگیری - که بازار جهانی انرژی را متلاطم و به افزایش هزینه‌های زندگی کمک کرد - نقش مهمی در به دست گرفتن کنترل کامل کنگره توسط حزب دموکرات ایفا کرد.
نگار مرتضوی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مرکز سیاست بین‌الملل در واشنگتن دی سی، گفت که شکست‌های جمهوری‌خواهان «هزینه سیاسی تشدید بیشتر تنش‌ها را به طرز چشمگیری افزایش داد». او به الجزیره گفت: «سونامی آبی دموکرات‌ها، که توسط نامزدهای مترقی و ضد جنگ تقویت شده بود، حزب را یک شبه به سمت مخالفت قوی‌تر و متحدتر با جنگ سوق داد.»
حکیم جفریز، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان ایالات متحده، که قرار است در ژانویه رئیس بعدی مجلس نمایندگان شود، روز دوشنبه به خبرنگاران گفت که حزب دموکرات «به هر طریقی به جنگ در ایران پایان خواهد داد».
توماس ماسی، قانونگذار جمهوری‌خواه در حال کناره‌گیری، تنها چند روز پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، اقدام به استیضاح پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، به دلیل جنگ در ایران کرد و زمینه را برای رأی‌گیری بالقوه انفجاری در کنگره فراهم کرد.
مرتضوی گفت که این نتیجه به دموکرات‌ها اختیار قوی‌تری برای به چالش کشیدن این جنگ نامحبوب می‌دهد. وی افزود: «اگر دموکرات‌ها متحد شوند و از قدرت جدید خود به طور تهاجمی استفاده کنند، می‌توانند ادامه جنگ را برای ترامپ بسیار دشوار کنند و او را برای پایان دادن به آن تحت فشار قرار دهند.»
هزینه‌های سیاسی و راهبردی تشدید تنش همچنان در حال افزایش
علاوه بر این، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، متحد اصلی ترامپ در جنگ، پس از انتخابات عمومی ۲۷ اکتبر با آینده سیاسی نامشخصی روبرو است. روز شنبه به رقیب او، گادی آیزنکوت، ماموریت تشکیل یک ائتلاف دولتی جدید داده شد که بتواند از مخالفت بلوک راست‌گرا به رهبری نتانیاهو جان سالم به در ببرد.
مرتضوی گفت عنصر سوم، میانجیگری فشرده قطر، از جمله تعامل سطح بالا با واشنگتن و تهران است که در حال ایجاد مسیری دیپلماتیک برای خروج از این درگیری است.
قیمت نفت روز دوشنبه در بحبوحه امیدهای تازه برای مذاکرات دیپلماتیک و کاهش نگرانی‌های تورمی، به شدت کاهش یافت. یک پیشرفت دیپلماتیک می‌تواند منجر به کاهش پایدار هزینه‌های انرژی و قیمت‌های مصرف‌کننده شود.
مرتضوی گفت: «پیشرفت دیپلماتیک تضمین‌شده نیست، اما هزینه‌های سیاسی و راهبردی تشدید تنش همچنان در حال افزایش است و احتمال دور دیگری از جنگ را کمتر می‌کند. در نهایت، ترامپ باید تصمیم بگیرد که آیا پایان جنگ را بپذیرد یا درگیری را با کاهش حمایت سیاسی طولانی‌تر کند.»
از سوی دیگر، ایران برای تشدید تنش آماده می‌شود، زیرا «پیشرفت» دور از دسترس به نظر می‌رسد. رهبران ایران مدت‌هاست که معتقدند وقتی صحبت از واشنگتن می‌شود، عمل رساتر از کلمات است.
حملات آمریکا علیه اهداف ایرانی در تنگه هرمز و جزیره قشم به امری روزمره تبدیل شده است. تهران با سرنگونی هواگردهای آمریکایی و کنترل ترافیک دریایی در این آبراه کلیدی واکنش نشان داده است.
در همین حال، انتظار می‌رود گروه ضربت ناو هواپیمابر یو اس اس تئودور روزولت و واحد سیزدهم اعزامی تفنگداران دریایی ایالات متحده و گروه آماده به خدمت آبی-خاکی جزیره مکین آن، اواخر این ماه به خاورمیانه برسند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز دوشنبه واشنگتن را به انتشار «اخبار جعلی» در مورد مذاکرات احتمالی متهم کرد و خواستار پذیرش هفت شرط تهران از سوی ایالات متحده، از جمله رفع محاصره دریایی و آزادسازی دارایی‌های ایران شد.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد ایران در گروه بحران بین‌المللی، گفت که پذیرش این شروط «هزینه هنگفتی» برای دولت ترامپ خواهد داشت.
او به الجزیره گفت: «رسیدن به یک توافق دیپلماتیک بدون کسب هیچ امتیاز هسته‌ای از ایران به منزله پذیرش شکست است و به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها تمایلی به پذیرش آن ندارند. با آنکه کشورهای منطقه، به ویژه قطر، سخت تلاش کرده‌اند این شکاف را پر کنند، هنوز هیچ نشانه‌ای از پیشرفت در این مسائل وجود ندارد.»
عزیزی گفت برای شکستن این بن‌بست، ترامپ ممکن است «یک حمله بزرگ اما عمدتاً نمادین علیه تأسیسات هسته‌ای ایران انجام دهد تا ادعای پیروزی و پایان جنگ را مطرح کند»، حتی اگر ایرانی‌ها آماده باشند در پاسخ به آن، تنش‌ها را تشدید کنند.
ترامپ روز دوشنبه در مصاحبه تلفنی با واشنگتن ژورنال پرایم‌تایم از شبکه سی-اسپن گفت: «ممکن است مجبور شویم به کوه پیکاکس حمله کنیم»، جایی که به گفته آمریکا میزبان یک سایت هسته‌ای ایرانی است که در اعماق زمین در حال ساخت است.
روز شنبه، ترامپ حملات آمریکا علیه جزیره قشم ایران در تنگه هرمز را «حملات جزئی» خواند که پدافند هوایی و سکوهای پرتاب موشک ایران را هدف قرار می‌دهد.
سناریوی دیگر می‌تواند ادامه محاصره دریایی بنادر ایران به امید گرفتن امتیازات بیشتر از تهران باشد. ترامپ روز دوشنبه در پلتفرم اجتماعی خود ادعا کرد که کشورهای خلیج فارس ترجیح می‌دهند محاصره اقتصادی ایران را حفظ شود تا اینکه جنگ را تشدید کنند، جنگی که «تقریباً پنج برابر بزرگ‌تر از ضربه اول» خواهد بود.
عزیزی استدلال کرد که اگرچه این ممکن است برای ایالات متحده و متحدان خلیج فارس گزینه کم‌هزینه‌تری به نظر برسد، اما ذاتاً ناپایدار است زیرا تهران اخیراً با بیانات رهبر معظم انقلاب روشن کرده است که محاصره را ادامه جنگ می‌داند.
این تحلیلگر گفت: «هنوز مشخص نیست که ایرانی‌ها تا چه حد توانایی فنی برای ضربه زدن به کشتی‌های جنگی ایالات متحده را دارند، اما با توجه به سرعت توسعه برنامه موشکی ایران، نباید این احتمال را رد کرد و اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است در همان سناریوی جنگ در مقیاس بزرگ قرار بگیریم که همه، از جمله آمریکا، سعی در جلوگیری از آن داشته‌اند.»