کریستوفر کالدوِل. ترجمه و ویرایش سید مسعود رضوی
اشاره: دیروز نخستین بخش از این مقاله را خواندیم و در ضمن با فصول و مفاهیم کتاب، و روش نویسنده آشنا شدیم. این اثر خوب است که به فارسی ترجمه و منتشر شود. آلن رایان از مورخ نامدار باستانی، هرودوت آغاز کرد و اندیشه و نظامهای سیاسی را در کنش و واکنش تاریخی مورد نقد و تحلیل قرار داد. در نهایت به نظرات جان استوارت میل و آلکس دوتوکویل رسید که دموکراسی و جمهوریت با استبداد و نظام متمرکز فردی چه تمایزاتی دارد؟ نقد دموکراسی از ویژکی های این کتاب است که با عباراتی تأمل انگیز از جوزف شومپیتر به پایان رسید. اینک توجه خوانندگان ارجمند را به خواندن بخش
دوم و پایانی مقاله جلب می کنم:
ما ممکن است دموکراسی را نه بر اساس اینکه چه کسی رای می‌دهد، بلکه بر اساس اینکه چه کسی حکومت می‌کند، تعریف کنیم. رایان همین کار را می‌کند و می‌نویسد: «روش دموکراتیک، روشی است که از طریق آن هر یک از نخبگان، قدرت تصمیم‌گیری را از طریق رقابت برای کسب رای مردم به دست می‌آورد.»
برخی از خوانندگان ممکن است بگویند که اگر بتوان مردم را با تبلیغات کافی »آلوده» کرد، رای‌دهندگان ممکن است با انتخابی که می کنند یک مانع آسان برای یک نخبگان فاسد باشند؛ دموکراسی ممکن است محدودیت‌های کمتری را نسبت به سایر اشکال حکومت، بر روح استبدادی تحمیل کند. اما رایان این راه را برای استدلال دنبال نمی‌کند. به نظر می‌رسد که با انتقاد سی رایت میلز موافق است (حتی اگر این موضوع برخلاف روحیه لاک باشد) مبنی بر اینکه نخبگان به اندازه کافی تلاش نمی‌کنند.
رایان در مورد ایالات متحده در دوران جنگ سرد می‌نویسد: «به جای تمرکز قدرت در دست نخبگان، سیستم سیاسی آن را به قدری تجزیه کرد که یک رئیس‌جمهور، درحالی که نتوانست سیستم بهداشت ملی را ایجاد کند، می‌توانست بشریت را نابود کند.»
در فهم و نقد دموکراسی
با پرداختن به موضوع نخبگان، چارچوب مفهومی لازم فراهم می‌شود تا رایان پس از تقریباً هزار صفحه اشاره‌های پراکنده، به ما توضیح دهد که چرا ایالات متحده و سایر کشورهای غربی، به طور دقیق، دموکراتیک نیستند. او به این باور سیسرو اشاره می‌کند که یک جمهوری تنها زمانی وجود دارد که مردمی وجود داشته باشد. او از دیدگاه دیرینه حمایت می‌کند که قرعه‌کشی، دموکراتیک‌ترین راه برای انتخاب رهبران است، از اشاره‌ای در آثار ارسطو گرفته تا اظهار نظر ویلیام اف. باکلی که می‌گفت ترجیح می‌دهد توسط ۲۰۰۰ نفر اول در فهرست تلفن بوستون اداره شود تا اساتید دانشگاه هاروارد. در واقع، هیچ‌کدام از این معایب، چیزی نیست که رایان در ذهن داشته باشد. او صرفاً می‌خواهد از «دیدگاه بعدی جان استوارت میل حمایت کند که این یک سیستم خودگردانی نیست، بلکه یک سیستم تضمین برای حکومت خوب است.» آنچه ما دموکراسی‌های غربی می‌نامیم، دقیق‌تر به عنوان «جمهوری‌های مردمی غیرظالمانه و لیبرال» توصیف می‌شوند. این یک نتیجه‌گیری معقول است، اما تفاوت چندانی با نحوه توصیف ایالات متحده توسط بنیانگذاران آن ندارد.رایان زمانی که به آستانه قرن بیستم می‌رسد، حرف خود را می زند. او اعلام می‌کند که اکنون به برخی از مسائل مربوط به وضعیت مدرن خودمان، به صورت موضوعی، خواهد پرداخت. این تغییر، به هیچ وجه تصادفی نیست و کاملاً منطقی است. این یک تمرین است در آنچه وبر آن را «کاریزما» می‌نامد: استفاده از اقتداری که از گذشته به دست آمده، برای درک حال و آماده‌سازی برای آینده. با این حال، یک دیدگاه منسجم از وضعیت فعلی، به طور کامل شکل نمی‌گیرد.
او جامعه ما را به عنوان یک «جامعه صنعتی» توصیف می‌کند، بدون اشاره‌ای به پتانسیل‌های فراگیر و جهانی اینترنت. مطالب کمی در مورد فمینیسم یا سیاست‌های هویت وجود دارد. رایان معتقد است که بزرگترین تهدید برای صلح بین‌المللی، «ناسیونالیسم قدیمی» است. او از «نوعی حکومت جهانی» حمایت می‌کند و معتقد است که «میثاق سازمان ملل، امتیازات زیادی به مصونیت حاکمیت ملی می‌دهد.» با این حال او در فصل‌های پایانی با عنوان «تضاد بین گسست فناوری و استمرار ایدئولوژیک، فلسفی و سیاسی» به مسایل مهمی می‌پردازد، اما گسست میان دانسته ها و ذهنیات با سرعت تحولات، فراتر از توانایی او و شاید هر کسی در حال حاضرباشد که به توصیف آن اقدام کرده است.
نمی‌خواهیم بی‌انصاف باشیم. این تاریخچه عظیم فلسفه سیاسی غرب، یک دستاورد باارزش و بسیار مهم است. تصور اینکه آن را در کمتر از ۱۵ سال نوشته، دشوار است. این بدان معناست که بخش‌هایی از این کتاب، در واقع، محصول یک قرن دیگر هستند. وسعت و جاه‌طلبی این تلاش، به اندازه‌ای است که می‌تواند بی‌نظمی صفحات پایانی را توضیح دهد. کتاب مملو از فرضیاتی است که دهه‌ها یا حتی قرن‌ها پیش معقول به نظر می‌رسیدند، اما شگفت آنکه در سالهای اخیر مورد سوال قرار گرفته‌اند.
به مفهوم «جنگ عادلانه»ی آگوستین فکر کنید، رایان آن را بر اساس «تشابهی بین حق دولت برای مجازات اعضای خود و حق آن برای مجازات سایر کشورها، تشابهی که دنیای مدرن تا حد زیادی آن را رد می‌کند» ارزیابی می‌کند. او در مورد قدرت پاپ که توسط ژلاسیوس بیان و توسط بونیفاس VIII برای «خاطی بودن» (ratione peccati) پادشاهان، اعمال می‌شد، تردید دارد. معتقد است که این قدرت، پایا نیست. «امروزه، این ایده که یک پاپ محافظه‌کار ممکن است سعی کند یک رئیس‌جمهور آمریکایی را به دلیل »خاطی بودن« (ratione peccati) عزل کند، غیرقابل تصور است، حتی اگر اسقف‌های کاتولیک از پیروان خود بخواهند که به سیاستمدارانی که از حقوق سقط جنین حمایت می‌کنند، رای ندهند.»
حکومت، سیاست و دیانت
اما به نظر من، رایان به دنبال حکومت دینی در مکان‌های اشتباهی است. بجز دنیای اسلام و اعتقادات سنتی، ایدئولوژی‌های حقوق بشر، اخیراً به سیاست‌ها رنگ و بوی حکومت دینی داده‌اند. این روند، که از صربستان در اواخر دهه ۱۹۹۰ آغاز شد، توسط فعالان حقوق بشر برای مجازات سایر کشورها به کار گرفته شد. از آن زمان، چندین رهبر به دلیل نقض حقوق بشر برکنار شده‌اند، اگرچه این نقض، علیه خدا، همانطور که هر دین او را درک می‌کند، نبوده است. این کار با استفاده از قدرت نظامی ایالات متحده انجام شده است و نه توسط هیچ دادگاه مذهبی. تجربه دوره دوم ریاست جمهوری بوش، این ایده را مطرح می‌کند که «جامعه باورمند و متکی به حقوق بشر» ممکن است روزی به دنبال برکناری یک رئیس جمهور آمریکایی باشد از آن جهت که او خاطی و گناهکار است.
رایان درباره تقدیس کتاب مقدس به زبان عامیانه در دوران اصلاحات می‌نویسد: «پیامدهای این امر برای سیاست، علم، ادبیات و همچنین برای دین به طور خاص، بسیار زیاد بود. این امر بر سواد، خواندن دقیق و تفکر مستقل تأکید می‌کرد، و ما اکنون از اثرات بلندمدت آن بهره‌مند هستیم.» امیدواریم که او درست بگوید، اما شواهد نشان می‌دهند که دوران سواد، خواندن دقیق و تفکر مستقل که با گوتنبرگ آغاز شد، پس از حدود شش قرن، به پایان خود نزدیک می‌شود.
وقتی آلن رایان به ما می‌گوید که «نویسندگان درگذشته اغلب با تازگی و معاصرانگی بیشتری با ما صحبت می‌کنند تا هم‌عصران ما»، باید توجه کنیم که او گفته «بیشتر»، نه «به قدر کافی». کتاب «در باب سیاست» او، مجموعه‌ای چشمگیر از ابزارها را برای شناخت و درک رویدادهایی ارائه می‌دهد که از طریق آن‌ها، ما شروع به قطع ارتباط با قرن‌های اخیر کرده و دوباره به گذشته‌های فکری، فلسفی، تاریخی، دینی و غیردینی خود پیوند می‌یابیم و در باره آن می اندیشیم.