اجرای برنامههای موسیقی نظیر کنسرت خوانندگان، امری متداول در تمامی دنیاست که در اقصی نقاط ایران هم اجرا می شود؛ با این تفاوت که در کشورهای دیگر ، هنرمندان در سالن های ویژه به اجرا می پردازند اما در سراسر ایران به جز تالار وحدت تهران، بندرت میتوان یک سالن را یافت که با کاربری اختصاصی برپایی برنامههای موسیقیایی ساخته شده باشد.
اجرای برنامه های مختلف هنری نظیر تئاتر و موسیقی به طور حتم نیازمند زیرساخت های لازم است که در صورت مهیا نبودن آنها، نه هنرمند می تواند به نحو احسن به اجرا بپردازد و نه مخاطب لذتی ببرد ؛ بر همین اساس از چند دهه قبل کشورهای مختلف نسبت به ساخت سالن های تخصصی در این زمینه اقدام کرده اند.
اما متاسفانه این موضوع به طور شایسته در کشورمان انجام نشده است به نحوی که در سالن وزارت کشور در تهران ،هم برنامه های آیینی و سخنرانی ها برگزار می شود و هم هنرمندان عرصه موسیقی به اجرا می پردازند.البته این مساله نمونه ای از بهترینهای این حوزه است و در شهرستان ها از سالن های ورزشی برای اجرای کنسرت و تئاتر هم استفاده می شود !
با این حال، برگزاری کنسرت در استادیومهای ورزشی نهتنها اتفاقی غیرمعمول در جهان نیست، بلکه بسیاری از خوانندگان مطرح و محبوب در کشورهای مختلف، برای میزبانی از جمعیت گستردهتری از مخاطبان خود، اجراهایشان را در چنین فضاهایی برگزار میکنند . در چنین شرایطی ،اینگونه اماکن برای میزبانی برنامه های موسیقی آمادهسازی و تجهیز می شوند ولی این اتفاق هم در کشورمان
نمی افتد.
البته نباید از این موضوع هم غافل شد که در هیچ کشوری برنامه های خاص موسیقی نظیر سمفونی ها و اپرا را در سالن های ورزشی برگزار نمی کنند ،زیرا اساسا امکان این کار وجود ندارد.
ایران از حیث برخورداری از سالن های تخصصی موسیقی به شدت با کمبود مواجه است به نحوی که فقط می توان از تالار وحدت تهران به عنوان تنها محل تخصصی اجرای برنامه های موسیقیایی یاد کرد که البته این سالن هم بیش از ۵دهه قبل با توجه به نیازهای آن روزگار ساخته شده است.
هنرمندان این عرصه سالهاست از این موضوع رنج می برند و خواستار رفع آن هستند اما تاکنون اقدامات موثری از سوی دستگاههای ذیربط انجام نشده است.
جدیدترین مورد،برنامه های همایون شجریان است. کنسرت این هنرمند به نام و خوش آواز کشورمان این روزها در اصفهان با استقبال مخاطبان و اجرای مجموعهای از آثار شناختهشده موسیقی ایرانی همراه شده ؛ اما این اجرای در کنار فضای نوستالژیک و قطعات خاطرهانگیزش، از نظر کیفیت صوتی سالن، شرایط شنیداری مخاطبان و ارائه آواز همایون شجریان، با فراز و فرودهایی همراه بوده است.
همایون شجریان که تور کنسرتهای خود را از ۱۵مهرماه در شیراز آغاز کرده و طی چندین شب متوالی در این شهر روی صحنه رفته بود، از هفتم آبانماه اجراهای خود را در اصفهان آغاز کرده است. این خواننده قرار است امشب آخرین اجرای خود را در اصفهان برگزار کند و پس از آن، تور کنسرتهایش را در کیش و مازندران ادامه دهد و احتمالا در ادامه به تهران نیز برسد.
تجربه شنیداری مخاطبان در اصفهان
کنسرت شجریان این شبها در حالی در سالن حماسه ورزشگاه نقش جهان اصفهان با ظرفیت چند هزار نفری برگزار میشودکه یکی از مهمترین کاستیها که مخاطبان را رنج میدهد، وضع نامناسب آکوستیک
سالن است.
به گزارش ایسنا در بخشهایی از اجرا، صدای برخی سازها بهخوبی شنیده نمی شود و در مقابل، صدای بعضی سازها نیز حالتی گوشخراش پیدا می کند؛ موضوعی که در مجموع بر کیفیت شنیداری اجرا تأثیر می گذارد.
در کنار مسائل مربوط به صدابرداری، برخی کارشناسان نیز بر این باورند که سازهای ایرانی اساسا برای اجرا در فضاهای کوچکتر و نزدیکتر به مخاطب شکل گرفتهاند و اجرای آنها در محیطهای بزرگ، مانند استادیومهای ورزشی، میتواند بر کیفیت انتقال صدا و جزئیات موسیقایی تأثیر بگذارد. از این منظر، جنس و ویژگیهای صوتی سازهای ایرانی نیز یکی دیگر از عواملی است که در طراحی و آمادهسازی چنین سالنهایی باید مورد توجه قرار گیرد.
اما موضوع صدا در اجرای همایون شجریان در اصفهان فقط به سازها محدود نمی شود. به نظر میرسد این خواننده خوش آواز ایران در بخشهایی از این کنسرت نمی تواند آنطور که باید از ظرفیت صدای خود استفاده کند.
علاوه بر این ، در بخشهایی از اجرا، صدای همایون شجریان از وضوح و قدرت یکدستی برخوردار نیست و در برخی قطعات، کیفیت ارائه آواز با بخشهای دیگر برنامه متفاوت است. با این حال، در برخی اجراها، از جمله آواز همراه با چهارمضراب، تحریرها و تواناییهای تکنیکی خواننده جلوه بیشتری پیدا می کند.
حالوهوای نوستالژیک برنامه ها
رپرتوار این کنسرت بیش از هر چیز حالوهوای نوستالژیک دارد؛ فضایی که بهویژه برای مخاطبان آثار محمدرضا شجریان، پدر همایون، یادآور خاطرات موسیقایی بسیاری است.
در بخشهایی که سازها بهتنهایی به اجرای موسیقی میپردازندگاه آثاری از آلبومهای شجریان پدر اجرا می شود؛ موضوعی که بر فضای نوستالژیک این کنسرت می افزاید.
در این برنامه قطعاتی همچون «یک نفس آرزوی تو»، «خریدار»، «بیا تا گل»، چهارمضراب ماهور از پرویز مشکاتیان، «هوای گریه»، «لب خندان تو»، «در خیال»، رنگ بیات ترک از حسین علیزاده، «پنهان چو دل»، «ببار ای بارون»، «رنگ شرنگ» از کیهان کلهر، «خزان» از پرویز مشکاتیان، «قاصدک» و «مرغ سحر» اجرا شده اند.
فارغ از کیفیت موسیقایی بخشهای مختلف برنامه، نحوه چیدمان صندلیها نیز از دیگر نکاتی بود که میتوانست تجربه مخاطبان را تحت تأثیر قرار دهد. صندلیها در کف استادیوم چیده شده بودند، اما این چیدمان بهگونهای نبود که همه تماشاگران بتوانند دید مناسبی به صحنه داشته باشند.
استقبال گسترده از برنامه های همایون شجریان در شهرهای شیراز و اصفهان و علاقه مردم به شنیدن آثار موسیقی سنتی ایجاب میکند برنامه های جدی برای ساخت بناهای فاخر و مناسب موسیقی ایرانی داشته باشیم.
موسیقی ایرانی ، اسیر امکانات اجرا

در سالن وزارت کشور در تهران ،هم برنامه های آیینی و سخنرانی ها برگزار می شود و هم هنرمندان عرصه موسیقی به اجرا می پردازند.البته این مساله نمونه ای از بهترینهای این حوزه است و در شهرستان ها از سالن های ورزشی برای اجرای کنسرت و تئاتر هم استفاده می شود !
