چون پروتکل سفت و سختی به منظور تلاش برای تولید هرچه کمتر زباله و جلوگیری از آسیب به طبیعت بکر و ساکنان محلی در آن کشور وجود داشته است. همان لحظه من با شگفتی به این مسأله فکر میکردم که ما در کشورمان با این تمدن چندهزارساله و البته آموزههای مذهبی که ما را به حفاظت از محیط زیست دعوت میکند، چگونه با انبوه زبالههای یکبار مصرف و کیسههای پلاستیکی حتی در مراسم و مناسک مذهبی خودمان مواجه میشویم!
خوانده و شنیدهایم که تجزیه ظروف پلاستیکی و کیسههای یکبار مصرف در طبیعت میتواند تا بیش از چهار قرن طول بکشد و مواد شیمیایی موجود در آنها نیز میتواند از طریق خاک وارد آب، گیاهان و چرخه غذایی شود و صدمات جبرانناپذیر بهداشتی وسلامتی برجای بگذارد.
در حالی که بخش خشک و قابلسکونت زمین با مسأله انبوه زبالههای یکبار مصرف مواجه است، حتی ۸۰ درصد زبالههای اقیانوسها و دریاها را هم پلاستیکها تشکیل می دهند! بررسی کارشناسان در سال ۲۰۱۶ نشان داد که نزدیک به ۱۱ میلیون تن پلاستیک در اقیانوسها رها شده است و حجم پلاستیکهای واردشده به اقیانوسها تا سال ۲۰۴۰ میلادی سه برابر افزایش پیدا میکند و تا سال ۲۰۵۰ از تعداد ماهیها هم فراتر میرود.
اگرچه آلودگی پلاستیک، فاجعهای جهانی است اما متأسفانه هرجا صحبت از معضلات زیستمحیطی می شود ما نیز عملکرد قابلقبولی نداریم. بر اساس آمارهای جهانی، ایران جزو ۲۰ کشور اول دنیا در تولید زبالههای پلاستیکی است و سالانه بیش از ۴ میلیون تن زباله پلاستیکی تولید میکند.
کاهش این آلودگی، فقط با سخنرانی مسئولان و توصیه به مردم برای کمتر مصرف کردن پلاستیک محقق نمیشود. اصلاح الگوی تولید، افزایش امکان استفاده مجدد از کیسهها، فرهنگسازی عمومی و نظارت بر بازار و فراهم کردن جایگزینهای مناسب هم بسیار ضروری است.
حدود پنج سال پیش، دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست از تدوین لایحهای ۱۲بندی برای کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی در کشور خبر داد که موارد پیشنهادی در این لایحه شامل ممنوعیت تولید کیسههای پلاستیکی نازک و دادن فرصتی چندساله به صنایع برای تولید کیسههای «زیستتخریبپذیر» بود، اما این لایحه پس از تبدیل به آییننامه کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی، هنوز با اجرا فاصله دارد.
همین چند روز پیش هم رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد بخش قابلتوجهی از تکالیف دستگاههای مسئول در ارتباط با این آیین نامه همچنان اجرا نشده است. او خواستار بررسی عملکرد دستگاهها و شناسایی موانع اجرای آییننامه کاهش مصرف کیسههای پلاستیکی، طی یک ماه آینده شد. مانند همیشه قانون و مقررات به قدر کفایت وجود دارد، این دستگاههای اجرایی هستند که باید پاسخگوی عدم انجام تکالیف خود باشند.
![[سمیه میرزایی] معضل جهانی پلاستیک](https://media.ettelaat.com/d/2026/06/17/4/361423.jpg?ts=1781682707000)
