تجارت‌نیوز نوشت: تشدید ریزش بازار سهام آمریکا و انتقال سرمایه‌ها به دارایی‌های امنی مانند اوراق خزانه‌داری این کشور و ین ژاپن، فشار فروش بر طلا را افزایش داد. همزمان، بالا ماندن قیمت نفت و نگرانی از تداوم تورم، انتظارات برای افزایش نرخ بهره را تقویت کرد و طلا را در مسیر ثبت دومین افت متوالی ماهانه قرار داد.
بر این اساس بهای هر اونس طلای نقدی در معاملات روز جمعه با افت ۳.۶ درصدی به ۳ هزار و ۸۷۵ دلار و ۵۵ سنت رسید. معاملات آتی طلا در آمریکا نیز ۳.۶ درصد کاهش یافت و در سطح ۳ هزار و ۸۸۴ دلار و ۹۰ سنت بسته شد.
عملکرد ماهانه بازار نیز از شدت فشار فروش حکایت دارد. طلای نقدی در ماه اکتبر ۶.۸ درصد و قراردادهای آتی ۷.۳ درصد از ارزش خود را از دست دادند. به این ترتیب، فلز زرد برای دومین ماه متوالی با کاهش قیمت مواجه شد؛ روندی که نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل پولی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی، معادلات بازار طلا را تغییر داده‌اند.
دلار ضعیف هم نتوانست مانع سقوط شود
دیوید موریسون، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت ترید نیشن، با اشاره به شدت افت قیمت فلزات گران‌بها گفت طلا و نقره در معاملات صبح جمعه سقوط قابل‌توجهی را تجربه کردند؛ آن هم در شرایطی که دلار آمریکا نیز به‌شدت تضعیف شده بود. به گفته او، در وضعیت فعلی به نظر می‌رسد نه طلا و نه نقره نمی‌توانند از فشار فروش رهایی پیدا کنند. موریسون این شرایط را از زاویه دیگری نیز بررسی کرده و احتمال داده است که بازار در حال تجربه نوعی تسلیم نهایی خریداران در روند صعودی باشد.
از نگاه این تحلیلگر، ممکن است اصلاح طولانی‌مدت قیمت‌ها پس از ثبت رکوردهای تاریخی در پایان ژانویه، به مراحل پایانی خود نزدیک شده باشد. در چنین شرایطی، آخرین خریدارانی که در قیمت‌های بالا وارد بازار شده‌اند، ممکن است برای محدود کردن زیان خود ناچار به خروج شوند. با این حال، موریسون معتقد است تشخیص زمان پایان فشار فروش دشوار است. به محض کاهش فشار عرضه، حتی حجم محدودی از تقاضای جدید می‌تواند زمینه‌ساز بازگشت سریع قیمت‌ها شود.
او همچنین به بازگشت قیمت طلا به زیر مرز ۴ هزار دلار اشاره کرده و این محدوده را در مجاورت ناحیه حمایتی شکل‌گرفته در تابستان دانسته است. به اعتقاد او، شاخص مکدی روزانه طلا نیز در حال هموار شدن زیر خط صفر است؛ موضوعی که می‌تواند نشان‌دهنده نیاز بازار به دوره‌ای طولانی‌تر از تثبیت قیمت برای ایجاد شتاب صعودی باشد.
سیاست پولی فدرال رزرو؛ عامل اصلی تغییر انتظارات بازار
در طول ماه اکتبر، انتظارات مربوط به نرخ بهره فدرال رزرو یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار فلزات گران‌بها بود. انتشار آمار بالاتر از انتظار تورم مصرف‌کننده و تولیدکننده در آمریکا، در کنار افزایش شاخص قیمت مخارج مصرف شخصی یا PCE، نگرانی معامله‌گران را درباره تداوم فشارهای تورمی افزایش داد. این شاخص از معیارهای اصلی فدرال رزرو برای ارزیابی تورم محسوب می‌شود.
در چنین فضایی، معامله‌گران پیش از نشست اکتبر بانک مرکزی آمریکا، احتمال افزایش نرخ بهره را جدی‌تر دنبال می‌کردند. کمیته بازار آزاد فدرال رزرو در نهایت در نشست این هفته نرخ بهره را بدون تغییر حفظ کرد، اما کوین وارش، رئیس این نهاد، اعلام کرد تا نشست بعدی در دسامبر حجم زیادی از داده‌های اقتصادی منتشر خواهد شد.
این اظهارات باعث شد ابهام درباره مسیر بعدی سیاست پولی همچنان باقی بماند. بازارها اکنون احتمال افزایش دوباره نرخ بهره در دسامبر را در محاسبات خود لحاظ کرده‌اند. افزایش نرخ بهره معمولا برای طلا خبر نامطلوبی است؛ زیرا این فلز برخلاف اوراق قرضه و سپرده‌های بانکی، سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند. بنابراین، با افزایش بازده دارایی‌های بهره‌دار، هزینه فرصت نگهداری طلا بالا می‌رود و بخشی از سرمایه‌ها از بازار فلزات گران‌بها خارج می‌شوند.
از سوی دیگر، نرخ بهره بالاتر معمولا از دلار حمایت می‌کند. تقویت دلار نیز خرید طلا را برای سرمایه‌گذاران دارای ارزهای دیگر گران‌تر می‌سازد و می‌تواند تقاضای جهانی را محدود کند.
سقوط سهام فناوری و نگرانی از سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی
یکی دیگر از عوامل فشار بر طلا در ماه اکتبر، افت گسترده بازار سهام آمریکا بود. نگرانی سرمایه‌گذاران از وضعیت معاملات مرتبط با هوش مصنوعی و افزایش تردیدها درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های سنگین و بدهی‌محور شرکت‌های فعال در این حوزه، موجی از فروش را در بازار سهام ایجاد کرد. افزایش نگرانی درباره تامین مالی پروژه‌های هوش مصنوعی و میزان بازده اقتصادی آنها، باعث شد سرمایه‌گذاران در ارزیابی ارزش سهام شرکت‌های فناوری محتاط‌تر شوند.
در شرایطی که بازار سهام با افت شدید مواجه می‌شود، سرمایه‌گذاران برای تامین نقدینگی و جبران زیان‌های خود ممکن است دارایی‌های دیگر، از جمله طلا را نیز به فروش برسانند. به همین دلیل، حتی دارایی‌هایی که در دوره‌های نااطمینانی اقتصادی نقش پناهگاه امن را ایفا می‌کنند، گاهی از موج فروش گسترده بازار در امان نمی‌مانند.
تورم به مانعی برای طلا تبدیل شد
در کنار تحولات بازارهای مالی، افزایش قیمت نفت نیز یکی از عوامل مهم تضعیف طلا در ماه اکتبر بود. نگرانی از اختلال در عرضه انرژی و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، قیمت نفت را بالا نگه داشت و احتمال تداوم تورم را تقویت کرد.
افزایش محدودیت‌های ایران برای کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز و تشدید درگیری‌ها میان انصارالله یمن و دولت مورد حمایت عربستان در بخشی از این سرزمین، نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی را افزایش داده است. همچنین احتمال از سرگیری اقدام نظامی آمریکا علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای این کشور، چشم‌انداز دستیابی واشنگتن و تهران به توافق دیپلماتیک را با ابهام بیشتری مواجه کرد.
این تحولات از دو مسیر بر بازار طلا اثر گذاشته‌اند. از یک طرف، افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی معمولا تقاضا برای دارایی‌های امن را تقویت می‌کند؛ اما از طرف دیگر، افزایش قیمت نفت و تشدید نگرانی‌های تورمی می‌تواند بانک‌های مرکزی را به حفظ یا افزایش نرخ بهره سوق دهد. در شرایط فعلی، اثر دوم بر رفتار بازار غلبه کرده و مانع از آن شده است که طلا از افزایش ریسک‌های سیاسی و نظامی منتفع شود.
آیا اصلاح طلا به پایان نزدیک شده است؟
افت بیش از ۶ درصدی قیمت نقدی طلا در اکتبر، نشان می‌دهد بازار پس از دوره‌ای از رشدهای قدرتمند، با اصلاح قابل‌توجهی روبه‌رو شده است. با این حال، نمی‌توان صرفا بر اساس شدت افت قیمت نتیجه گرفت که روند نزولی به پایان رسیده است. در کوتاه‌مدت، مسیر طلا به سه متغیر اصلی وابسته خواهد بود؛ تحولات تورمی آمریکا، انتظارات مربوط به تصمیم دسامبر فدرال رزرو و وضعیت بازار انرژی.
اگر تورم همچنان بالا بماند و احتمال افزایش نرخ بهره تقویت شود، فشار بر طلا می‌تواند ادامه پیدا کند. در مقابل، کاهش فشارهای تورمی، تعدیل انتظارات انقباضی و فروکش کردن تنش‌های عرضه انرژی می‌تواند زمینه بازگشت تقاضا را فراهم کند.
نکته مهم این است که سقوط قیمت طلا در اکتبر، همزمان با تضعیف دلار رخ داده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد در مقطع فعلی، نرخ بهره، نقدینگی و رفتار سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی اثرگذاری بیشتری از رابطه معمول طلا و دلار داشته‌اند.
در نتیجه، بازگشت طلا به مسیر صعودی صرفا به تضعیف دلار یا افزایش تنش‌های سیاسی وابسته نیست؛ بلکه بازار برای بازیابی پایدار به تغییر محسوس در انتظارات نرخ بهره و کاهش فشار فروش نیاز دارد.