به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از EurekAlert، یک بیماری کبدی شایع که تقریباً ۳۰ درصد از بزرگسالان در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، ممکن است بسیار پیچیده‌تر از آن چیزی باشد که دانشمندان قبلاً تصور می‌کردند.
محققان کلینیک مایو و ویرجینیا تک کشف کرده‌اند که بیماری کبد چرب در واقع از پنج زیرگروه بیولوژیکی مجزا تشکیل شده است که هر کدام خطرات متفاوتی برای نارسایی کبد، سرطان، بیماری قلبی و سایر عوارض جدی دارند.
دانشمندان کشف کردند که بیماری کبدی استئاتوز مرتبط با اختلال متابولیک یا MASLD می‌تواند از طریق چندین مسیر بیولوژیکی مختلف ایجاد شود. برخی از آنها ارتباط نزدیکی با چاقی و دیابت دارند، در حالی که به نظر می‌رسد برخی دیگر ناشی از تفاوت‌های ژنتیکی ارثی هستند. یکی از مهمترین یافته‌ها شامل اشکال ژنتیکی این بیماری است.
با شناسایی این تفاوت‌ها، پزشکان در نهایت می‌توانند بیماران آسیب‌پذیر را زودتر تشخیص دهند، غربالگری را بهبود بخشند و درمان‌ها را بر اساس فرآیندهای بیولوژیکی خاص مسئول بیماری آنها انتخاب کنند.
چرا بیماری کبد چرب می‌تواند خطرناک باشد؟
MASLD که قبلاً به عنوان بیماری کبد چرب غیرالکلی شناخته می‌شد، زمانی ایجاد می‌شود که چربی اضافی در کبد تجمع می‌یابد. بسیاری از افراد هیچ علامت قابل توجهی را تجربه نمی‌کنند و این بیماری سال‌ها ناشناخته می‌ماند.
اگرچه بیماری کبد چرب همیشه عوارض جدی ایجاد نمی‌کند، اما می‌تواند به التهاب، زخم و آسیب دائمی کبد منجر شود. با گذشت زمان، موارد شدید ممکن است به سیروز تبدیل شوند؛ وضعیتی که در آن زخم‌های گسترده مانع از عملکرد صحیح کبد می‌شود.
MASLD یکی از عوامل اصلی سیروز، سرطان کبد و پیوند کبد در سراسر جهان است. بنابراین، درک اینکه چرا برخی از بیماران عوارض شدیدی را تجربه می‌کنند در حالی که برخی دیگر نه، به هدف مهمی برای محققان تبدیل شده است.
تجزیه و تحلیل ژنتیکی پنج زیرگروه متمایز بیماری کبد را آشکار می‌کند
برای بررسی این تفاوت‌ها، تیم تحقیقاتی نتایج توالی‌یابی ژنتیکی را در کنار اطلاعات پزشکی گسترده از بیش از ۴۶۰۰ بیمار مبتلا به MASLD بررسی کردند.
تجزیه و تحلیل آنها شامل اندازه‌گیری آنزیم‌های کبدی، شاخص توده بدنی، سطح چربی خون و سایر شاخص‌های سلامت متابولیک بود. محققان همچنین شرایط پزشکی دیگری از جمله دیابت، افسردگی و آپنه خواب را در نظر گرفتند.
آنها با استفاده از مدل‌های کامپیوتری پیشرفته، الگوهایی را جستجو کردند که بیماران با ویژگی‌های ژنتیکی و یافته‌های بالینی مشابه را به هم مرتبط می‌کند. این رویکرد پنج گروه متمایز را آشکار کرد که هر کدام ویژگی‌های بیولوژیکی اساسی خود را دارند.
نتایج نشان می‌دهد بیمارانی که تشخیص بیماری کبد چرب یکسانی دریافت می‌کنند، در واقع ممکن است اشکال اساساً متفاوتی از این بیماری را با خطرات متفاوت ابتلا به عوارض جدی داشته باشند.
چگونه تحقیقات DNA در مقیاس بزرگ، این کشف را ممکن ساخت؟
محققان به اطلس داده‌های تحقیقاتی کلینیک مایو تکیه کردند؛ سیستمی که برای اتصال اطلاعات ژنتیکی بیماران با سوابق پزشکی دقیق طراحی شده است. با گرد هم آوردن این مجموعه‌های بزرگ از داده‌ها، دانشمندان می‌توانند روابطی را تشخیص دهند که ممکن است هنگام مطالعه بیماران به صورت جداگانه تشخیص آنها دشوار باشد.
این پروژه بزرگترین مجموعه داده‌های اگزوم کلینیک مایو را تولید کرده است که شامل بیش از ۱۰۰۰۰۰ شرکت‌کننده است. اگزوم بخشی از DNA یک فرد است که حاوی دستورالعمل‌هایی برای ساخت پروتئین‌ها است که بسیاری از عملکردهای اساسی بدن را انجام می‌دهند. مطالعه این اطلاعات ژنتیکی می‌تواند تفاوت‌های ارثی را که بر نحوه شروع و پیشرفت بیماری‌ها تأثیر می‌گذارند، آشکار کند.
ترکیب داده‌های ژنتیکی و سوابق پزشکی به محققان این امکان را می‌دهد که بیماری‌ها را با جزئیات بسیار بیشتری بررسی کنند و به طور بالقوه تفاوت‌های مهمی را کشف کنند که روش‌های تشخیصی مرسوم قادر به تشخیص آنها نیستند.
این دقیقاً همان نوع بینشی است که تحقیقات ژنومی در مقیاس بزرگ برای ارائه آن ساخته شده است. وقتی داده‌های ژنتیکی را با اطلاعات بالینی دقیق در جمعیت‌های بزرگ مرتبط کرد، می‌توان شروع به تعریف مجدد بیماری‌ها به روش‌هایی کرد که مستقیماً بر مراقبت از بیمار تأثیر می‌گذارند.
ارتباطات شگفت‌انگیز با افسردگی، آپنه خواب و میگرن
این یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد که تفاوت‌های بین زیرگروه‌های بیماری کبد چرب فراتر از خود کبد است.
برای اولین بار، محققان ارتباط بین زیرگروه‌های خاص MASLD و بیماری‌هایی مانند افسردگی، آپنه خواب و میگرن را شناسایی کردند.
این ارتباطات نشان می‌دهد که فرآیندهای بیولوژیکی زیربنایی انواع خاصی از بیماری کبد چرب ممکن است با مشکلات سلامتی مؤثر بر چندین قسمت از بدن مرتبط باشند.
اگرچه یافته‌ها ثابت نمی‌کنند که بیماری کبد چرب مستقیماً باعث این بیماری‌ها می‌شود، اما نشان می‌دهند که سلامت کبد چقدر می‌تواند با سایر سیستم‌های بیولوژیکی مرتبط باشد.
آیا درمان‌های شخصی سازی‌شده می‌توانند مراقبت از بیماری کبد چرب را تغییر دهند؟
این کشف در نهایت می‌تواند نحوه ارزیابی و درمان MASLD توسط پزشکان را تغییر دهد. پزشکان به جای اینکه به هر بیمار طوری نزدیک شوند که گویی بیماری یکسانی دارند، ممکن است بتوانند از اطلاعات ژنتیکی و بالینی برای تعیین اینکه کدام زیرگروه وجود دارد و کدام عوارض بیشتر احتمال دارد ایجاد شوند، استفاده کنند.
چنین رویکردی می‌تواند به ویژه برای شناسایی بیمارانی با اشکال ژنتیکی مرتبط با آسیب شدید کبدی ارزشمند باشد؛ از جمله افرادی که به نظر می‌رسد عوامل خطر متعارف نسبتاً کمی دارند.
این تیم تحقیقاتی اکنون قصد دارد یافته‌های خود را در جمعیت‌های بزرگتر و متنوع‌تری از بیماران ارزیابی کند. دانشمندان همچنین می‌خواهند مشخص کنند که آیا زیرگروه‌های مختلف به درمان‌های موجود، از جمله آگونیست‌های گیرنده GLP-۱، دسته‌ای از داروهایی که برای درمان بیماری‌هایی مانند دیابت نوع ۲ و چاقی استفاده می‌شوند، پاسخ متفاوتی می‌دهند یا خیر.
اگر مطالعات آینده این تفاوت‌ها را تأیید کنند، یافته‌ها می‌توانند به حرکت مراقبت از بیماری کبد چرب به سمت غربالگری دقیق‌تر، مداخله زودهنگام‌تر و درمان‌های متناسب با زیست‌شناسی زمینه‌ای هر بیمار کمک کنند.