حمزه صفوی به روزنامه خراسان گفت: اگر از همین حالا فرض را بر این بگذاریم که جنگ اجتنابناپذیر است، عملاً بخشی از کار بازدارندگی را خودمان خراب کردهایم. در بحث بازدارندگی، دو چیز اهمیت اساسی دارد. یکی این که دشمن بداند حمله به ما هزینه سنگینی دارد. دیگری این که به موفقیت عملیات خودش اطمینان نداشته باشد. ما معمولاً روی اولی تأکید میکنیم و دومی را کماهمیت میگیریم. در حالی که پدافند مؤثر، پراکندگی تجهیزات، استتار، حفاظت از مراکز حیاتی و توان بازسازی سریع، دقیقاً همان چیزهایی است که محاسبات طرف مقابل را به هم میزند.
اوادامه داد: وقتی دشمن مطمئن نباشد که با حمله، به اهداف مدنظرش میرسد، احتمال دارد اساساً از تصمیم خودش منصرف شود. این تردید، خودش بازدارندگی است. با این حساب، پاسخ ایران باید قاطع باشد، اما قاطع با حداکثری فرق دارد. اگر خیال کنیم هرچه شدیدتر بزنیم بازدارندگی قویتر میشود، اشتباه کردهایم. بارها دیدهایم عملیاتی در سطح تاکتیکی موفق بوده، اما در سطح راهبردی جنگ را گستردهتر کرده، فشار اقتصادی را بالا برده، یا دشمنان تازهای ساخته است. معیار را باید جای دیگری گذاشت. سؤال این نیست که چقدر خسارت زدیم. سؤال این است که احتمال حمله بعدی کم شد یا نه. اگر اقدامی در کوتاهمدت دستاورد نظامی داشته باشد، ولی در بلندمدت امنیت کشور را شکنندهتر کند، نمیشود اسمش را موفقیت راهبردی گذاشت.
صفوی اظهار داشت: بعضیها فکر میکنند صحبت از دیپلماسی یعنی اعتماد به آمریکا. اینطور نیست. میشود هم به سابقه تعهدات آمریکا بدبین بود و برای بدترین سناریو آماده بود و هم راه مذاکره و میانجیگری را نبست. اینها با هم تضاد ندارند. تجربه خروج آمریکا از برجام در ۲۰۱۸ نشان داد چرا بدبینی لازم است. اما همان تجربه نشان داد چرا نباید درِ مذاکره را کامل بست. اتفاقاً وقتی اعتماد نیست، سازوکار راستیآزمایی و کانال ارتباطی اهمیت بیشتری پیدا میکند. ما باید توان دفاعی را حفظ کنیم، هزینه تجاوز را بالا ببریم، نگذاریم جنگ از کنترل خارج شود، دیپلماسی را فعال نگه داریم و تابآوری داخلی را تقویت کنیم. هدف یک موفقیت نظامی یا یک دستاورد نمادین نیست.
هدف این است که حمله بعدی کمتر محتمل شود. ضمناً هزینه بیعملی را هم باید همانقدر جدی گرفت که هزینه تشدید. اگر دربرابر حملات مکرر فقط مدیریت کنیم و پاسخ متناسب ندهیم، دشمن به این نتیجه میرسد که هزینه حمله پایین است. پس بیعملی هم هزینه دارد. اما پاسخ باید حسابشده باشد، نه احساسی. بنابراین معتقدم ایران باید توان پاسخ قطعی و هزینهساز را حفظ کند، اما در استفاده از آن هوشمند، مرحلهبندیشده و متناسب با نوع تهدید عمل کند.

