میدل ایست آی به نقل از منابع نظامی مصری: قاهره پیش از اعلام علنی السیسی، نیروهای نظامی خود را به عربستان اعزام و سامانه‌های پدافند هوایی را در نقاط این کشور مستقر کرده بود / در میان فرماندهان نظامی مصر درباره دامنه هرگونه مداخله نظامی اختلاف‌نظرهای شدید وجود دارد؛ به‌ویژه درباره این موضوع که آیا نیروهای زمینی باید در عملیات علیه انصارالله مشارکت کنند یا خیر
منابع نظامی مصری به پایگاه خبری «میدل ایست آی» گفته‌اند که مصر مدت‌ها پیش از آنکه عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور این کشور، به‌طور علنی حمایت قاهره از ریاض را اعلام کند، نیروها و هواپیماهای نظامی خود را به عربستان سعودی اعزام کرده و سامانه‌های پدافند هوایی را در نقاط راهبردی سراسر این کشور مستقر کرده بود.
میدل ایست آی نوشت: منابع نظامی مصری گفته‌اند که مصر مدت‌ها پیش از آنکه عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور این کشور، به‌طور علنی حمایت قاهره از ریاض را اعلام کند، نیروها و هواپیماهای نظامی خود را به عربستان سعودی اعزام کرده و سامانه‌های پدافند هوایی را در نقاط راهبردی سراسر این کشور مستقر کرده بود.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: یکی از منابع نظامی مصر که به دلیل نداشتن مجوز برای گفت‌وگو با رسانه‌ها نخواست نامش فاش شود، گفت این استقرار نظامی شامل یک اسکادران جنگنده‌های رافال، هشت بالگرد و چهار فروند هواپیمای ترابری بزرگ بوده است.
این منبع افزود که ناوهای جنگی نیروی دریایی مصر نیز به سمت بخش جنوبی دریای سرخ، در نزدیکی تنگه راهبردی باب‌المندب، حرکت کرده‌اند؛ تنگه‌ای که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند.
گزارش‌ها درباره تحرکات دریایی مصر در شرایطی منتشر شده که نگرانی قاهره درباره امنیت مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ و تهدید ناشی از حملات حوثی‌ها در یمن افزایش یافته است.
در ماه اوت نیز گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه مصر حضور دریایی خود در نزدیکی تنگه باب‌المندب را افزایش داده و ناوچه‌ها و ناوهای محافظ مدرنی را به سمت ورودی جنوبی دریای سرخ اعزام کرده است.
به‌طور جداگانه، واحد تحقیقات منبع‌باز شبکه الجزیره عربی ماه گذشته گزارش داد که داده‌های ردیابی پروازها، فعالیت دو فروند هواپیمای ترابری نظامی C-130 هرکولس مصر را در حریم هوایی عربستان سعودی شناسایی کرده‌اند.
این هواپیماها با شماره ثبت SU-BAI و SU-BEW در غرب عربستان ردیابی شدند، اما پس از مدتی سیگنال آن‌ها قطع شد.
یکی از این هواپیماها متعاقباً در شمال غربی عربستان شناسایی شد، اما هنگامی که به سمت ساحل دریای سرخ و منطقه نزدیک شهر «الوجه» در حرکت بود، بار دیگر سیگنال آن ناپدید شد.
یکی از منابع نظامی به میدل ایست آی گفت مصر همچنین چندین سامانه پدافند هوایی، از جمله آتشبارهای «اسکای‌گارد-آمون» (Skyguard-Amoun) را به نقاط راهبردی در شرق و جنوب این کشور منتقل کرده است.
این منبع گفت: «از زمان آغاز درگیری‌ها، رایزنی‌ها و تبادلات امنیتی میان دو کشور ادامه داشته است تا درباره چگونگی مداخله و ارائه حمایت نظامی به توافق برسند.»
او افزود: «اگرچه همکاری نظامی مصر و عربستان مورد توافق قرار گرفته بود، اما راهبرد، سازوکارها و برنامه‌های عملیاتی مداخله همچنان در حال بررسی و هماهنگی بود تا امنیت ملی مصر حفظ شود.»
عبدالعتی اعزام نیروها را تأیید کرد
روز دوشنبه، چند ساعت پس از آنکه میدل ایست آی درخواست اظهارنظر خود را برای وزارت خارجه مصر ارسال کرد، بدر عبدالعتی، وزیر خارجه این کشور، تأیید کرد که ارتش مصر پیش از دریافت مجوز پارلمان از سوی السیسی، در عربستان سعودی مستقر شده بود.
عبدالعتی در گفت‌وگو با شبکه فرانس ۲۴ اظهار داشت: «حضور ما در آنجا چند ماه پیش، پس از حملات و تجاوزات علیه عربستان سعودی در جریان تشدید تنش‌ها با ایران آغاز شد.»
او افزود که قاهره اکنون در حال «تقویت» این استقرار نظامی است.
السیسی در ۱۷ اکتبر از پارلمان خواسته بود به استقرار نیروهای مصری برای دفاع از عربستان سعودی در صورت درخواست این کشور مجوز بدهد.
روز بعد، شورای دفاع ملی مصر به ریاست رئیس‌جمهور اعلام کرد که این کشور تمام حمایت‌های ممکن را برای حفاظت از امنیت و تمامیت ارضی عربستان سعودی ارائه خواهد کرد.
بدر عبدالعتی، وزیر خارجه مصر گفت: «حضور ما در آنجا چند ماه پیش، پس از حملات و تجاوزات علیه عربستان سعودی در جریان تشدید تنش‌ها با ایران آغاز شد.»
بر اساس ماده ۱۵۲ قانون اساسی مصر، رئیس‌جمهور این کشور پیش از اعزام نیروهای مسلح به مأموریت‌های رزمی در خارج از کشور، باید با شورای دفاع ملی مشورت کند و موافقت دوسوم اعضای مجلس نمایندگان را به دست آورد.
پارلمان مصر در روزهای ۱۸ و ۱۹ اکتبر جلسات غیرعلنی برگزار کرد و سپس در ۲۶ اکتبر تشکیل جلسه داد. در این نشست، نمایندگان با اکثریت دوسوم آرا با درخواست السیسی موافقت کردند.
این مجوز به رئیس‌جمهور اجازه می‌دهد با هماهنگی عربستان سعودی، اقدامات لازم را برای دفاع از خاک این کشور در برابر تجاوز خارجی اتخاذ کند.
با این حال، موافقت پارلمان تاکنون ماهیت و دامنه دقیق تعهد نظامی مصر را به‌طور علنی مشخص نکرده است.
این افشاگری‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که عربستان سعودی بار دیگر با حملات موشکی و پهپادی جنبش حوثی‌های یمن مواجه شده و تشدید درگیری‌ها، قدرت‌های منطقه‌ای را بیش از پیش به بحث درباره دفاع از این کشور کشانده است.
روز یکشنبه، ساختمانی مرتبط با شرکت نفتی دولتی آرامکوی عربستان در ریاض، بر اثر سقوط بقایای یک حمله رهگیری‌شده، خسارات جزئی دید. در این حادثه هیچ‌کس زخمی یا کشته نشد.
این حادثه پس از مجموعه‌ای از حملات حوثی‌ها به خاک عربستان، از جمله حملات به زیرساخت‌های راهبردی این کشور، رخ داد؛ حملاتی که ریاض را به جست‌وجوی حمایت نظامی و دیپلماتیک بیشتر از متحدان منطقه‌ای خود واداشته است.
عربستان سعودی حملات خود به مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در یمن، از جمله صنعا، پایتخت این کشور، را تشدید کرده و گزارش‌ها از کشته و زخمی شدن ده‌ها نفر حکایت دارند.
اختلاف‌نظر درباره مداخله زمینی
یک مقام ارشد نظامی دیگر مصر نیز که او هم به شرط ناشناس ماندن با میدل ایست آی گفت‌وگو کرده، از اختلاف‌نظرهای شدید در میان فرماندهان نظامی این کشور درباره دامنه هرگونه مداخله نظامی سخن گفته است؛ به‌ویژه درباره این موضوع که آیا نیروهای زمینی مصر باید در عملیات علیه حوثی‌ها در شمال یمن مشارکت کنند یا خیر.
این مقام گفت نشست‌هایی با حضور السیسی، فرماندهان شاخه‌های مختلف نیروهای مسلح و اعضای شورای دفاع ملی، با اختلاف‌نظرهایی درباره احتمال اعزام نیروهای زمینی به یمن همراه بوده است.
او گفت: «در این نشست‌ها درباره اعزام نیروهای زمینی برای شرکت در عملیات‌هایی که قرار است در شمال یمن علیه حوثی‌ها انجام شود، بحث و جدل‌هایی صورت گرفت.»
به گفته این منبع، السیسی بر مشارکت مصر در عملیات نظامی عربستان تأکید داشته و استدلال کرده است که با ادامه افزایش حملات علیه این کشور، توجیه تأخیر بیشتر در ورود مصر به این عملیات دشوار شده است.
این مقام نظامی گفت: «عربستان سعودی رسماً در جنگ کنونی درخواست حمایت نظامی مصر را مطرح کرده است. مشارکت در این عملیات در راستای منافع امنیتی مصر است؛ زیرا به حفظ امنیت آبی و حفاظت از دریای سرخ و کانال سوئز کمک می‌کند.»
این منبع افزود: «حمایت اقتصادی عربستان از مصر نیز یکی از اهداف پشت پرده اقدام قاهره است.»
او همچنین به روابط مالی قاهره و ریاض اشاره کرد؛ روابطی که به یکی از ابعاد مهم مناسبات دوجانبه دو کشور تبدیل شده است.
در ۳۰ اکتبر، رسانه‌های مصری به نقل از منابع بانکی گزارش دادند که عربستان سعودی با تمدید یک‌ساله سپرده ۵.۳ میلیارد دلاری خود در بانک مرکزی مصر موافقت کرده است؛ سپرده‌ای که قرار بود به‌زودی سررسید شود.
این سپرده بخشی از حمایت مالی گسترده‌تر عربستان از مصر به شمار می‌رود؛ کشوری که با فشارهای مستمر بر ذخایر ارزی و اقتصاد خود مواجه است.
این تمدید کمتر از دو هفته پس از آن انجام شد که السیسی به‌طور علنی تعهد مصر برای دفاع از عربستان سعودی را اعلام کرد؛ هرچند هیچ مدرک علنی‌ای وجود ندارد که ارتباط مستقیمی میان این توافق مالی و تصمیم نظامی قاهره را اثبات کند.
بحث درباره احتمال اعزام نیروهای زمینی مصر همچنین بازتاب‌دهنده تلاش‌های گسترده‌تر منطقه‌ای برای تقویت توان دفاعی عربستان سعودی است.
در ماه اوت، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان «توافقنامه دفاع مشترک مکه» را امضا کردند؛ توافقی که بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد.
پارلمان ترکیه متعاقباً در ماه نوامبر این توافق را تصویب کرد، هرچند این اقدام به‌خودی‌خود به معنای استقرار نیروهای رزمی ترکیه در یمن نیست.
ماهیت دقیق هرگونه مشارکت نظامی ترکیه یا پاکستان در حمایت از عربستان سعودی تاکنون به‌طور علنی مشخص نشده است.
اعزام نیروی زمینی همچنان خط قرمز است
در حال حاضر، تعهدی که مصر به‌طور علنی اعلام کرده، حمایت از دفاع عربستان سعودی است. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا این تعهد در نهایت می‌تواند به ورود نیروهای زمینی مصر به یمن نیز منجر شود یا خیر.
نخستین منبع نظامی که اطلاعات مربوط به استقرار نیروهای مصری را در اختیار میدل ایست آی قرار داده بود، احتمال پیوستن نیروهای مصری به نبرد در مرحله پایانی آن را رد نکرد؛ مرحله‌ای که در آن، عملیات هوایی و دریایی توان نظامی حوثی‌ها را تضعیف کرده باشد.
این منبع گفت: «مداخله زمینی مصر می‌تواند در قالب یک نیروی زمینی چندملیتی انجام شود، نه صرفاً از طریق نیروهای مصری؛ مشابه آنچه در جریان جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ اتفاق افتاد.»
با این حال، او تأکید کرد که «در حال حاضر، جنگ زمینی گزینه‌ای مطرح نیست».
او توضیح داد: «در شرایط کنونی، ابتدا باید با مراکز فرماندهی و کنترل حوثی‌ها، سکوهای پرتاب موشک و پهپاد و سامانه‌های پدافند هوایی آن‌ها مقابله کرد. پیش از هرگونه درگیری زمینی یا حتی بررسی احتمال آغاز جنگ زمینی، این اقدامات ضروری است.»
میدل ایست آی پیش‌تر در اوایل ماه جاری گزارش داده بود که حوثی‌ها طی ماه گذشته چندین حمله فرامرزی علیه مواضع نظامی عربستان سعودی انجام داده‌اند؛ حملاتی که نخستین نفوذهای این گروه به خاک عربستان از زمان فروپاشی آتش‌بس در یمن به شمار می‌رود.
به گفته مقام‌های عرب و غربی، این حملات محدود، پاسگاه‌های مرزی عربستان را در مناطق کوهستانی و ناهموار جنوب غربی این کشور هدف قرار داده‌اند.
نخستین منبع نظامی گفت در نهایت ممکن است بتوان از انجام عملیات زمینی اجتناب کرد، مشروط بر اینکه عملیات هوایی و دریایی بتوانند زیرساخت‌های نظامی حوثی‌ها را تضعیف کنند.
او گفت: «اگر عملیات هوایی و دریایی به موفقیت‌های چشمگیری دست یابد، در آن صورت می‌توان عملیات زمینی را به نیروهای یمنیِ حامی دولتِ به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی این کشور واگذار کرد، بدون آنکه نیازی به حضور نیروهای زمینی خارجی باشد.»
این منبع پیش‌بینی کرد که درگیری‌ها ممکن است چهار تا شش ماه طول بکشد تا نتیجه آن مشخص شود؛ هرچند هشدار داد که بسته به ابعاد عملیات هوایی و دریایی، اهدافی که مورد حمله قرار می‌گیرند و میزان موفقیت نیروهای درگیر در خنثی‌سازی پدافند هوایی حوثی‌ها، احتمال دارد جنگ مدت بیشتری ادامه پیدا کند.
با این حال، مقام نظامی دوم روایت کاملاً متفاوتی از مذاکرات داخلی ارائه کرد و گفت فرماندهان نیروهای مسلح و اعضای شورای دفاع ملی توافق کرده‌اند که مصر از مشارکت در عملیات زمینی در یمن خودداری کند.
این اختلاف‌نظر تا حدی ریشه در تجربه خود مصر از مداخله نظامی در یمن دارد.
در دوران ریاست‌جمهوری جمال عبدالناصر، مصر در سال ۱۹۶۲ در جنگ داخلی یمن مداخله کرد و ده‌ها هزار نیروی نظامی را برای حمایت از نیروهای جمهوری‌خواه که با نیروهای سلطنت‌طلبِ مورد حمایت عربستان سعودی می‌جنگیدند، به این کشور اعزام کرد.
این عملیات به یک درگیری نظامی پرهزینه و طولانی برای قاهره تبدیل شد. هزاران سرباز مصری در جریان این جنگ کشته شدند و خروج کامل نیروهای مصر از یمن تا سال ۱۹۷۰ به طول انجامید.