داروهای لاغری و کنترل دیابت از خانواده GLP-1، مانند اوزمپیک (Ozempic) و وگووی (Wegovy)، به دلیل تأثیر قابل‌توجه در کاهش وزن و کنترل قند خون بسیار مورد توجه قرار گرفته‌اند. با این حال، در کنار فواید این داروها، نگرانی‌هایی درباره عوارض احتمالی آن‌ها نیز مطرح شده است.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی‌مای‌هلث؛ یکی از عوارض نادر مورد بررسی، بیماری چشمی NAION است؛ وضعیتی که در اثر کاهش خون‌رسانی به عصب بینایی ایجاد می‌شود و می‌تواند باعث کاهش ناگهانی و بدون درد بینایی، معمولاً در یک چشم، شود.
البته ارتباط احتمالی این داروها با NAION هنوز به‌طور قطعی اثبات نشده و احتمال بروز این عارضه پایین است.
NAION چیست؟
NAION نوعی آسیب به عصب بینایی است که در اثر کاهش جریان خون و اکسیژن‌رسانی به بخش جلویی این عصب ایجاد می‌شود.
عصب بینایی وظیفه انتقال پیام‌های تصویری از چشم به مغز را بر عهده دارد. هنگامی که خون‌رسانی به آن مختل شود، ممکن است رشته‌های عصبی آسیب ببینند و بینایی کاهش پیدا کند.
این بیماری معمولاً در افراد بالای ۵۰ سال دیده می‌شود و برخلاف بسیاری از مشکلات چشمی، اغلب به‌صورت ناگهانی و بدون درد بروز می‌کند. کاهش بینایی ممکن است دائمی باشد.
علائم هشداردهنده NAION چیست؟
این بیماری معمولاً یک چشم را درگیر می‌کند. مهم‌ترین علائم آن عبارت‌اند از:
- تاری دید یا کاهش ناگهانی بینایی در یک چشم
- ایجاد لکه تاریک یا قسمت‌های خالی در میدان دید
- دشواری در دیدن بخش بالایی یا پایینی میدان بینایی
- کم‌رنگ‌تر به نظر رسیدن رنگ‌ها
- کاهش وضوح و شفافیت تصاویر
- متوجه شدن تغییر بینایی هنگام بیدار شدن از خواب
نکته مهم: کاهش ناگهانی یا سریع بینایی یک وضعیت اورژانسی است و باید بلافاصله توسط متخصص چشم بررسی شود.
چرا اوزمپیک و داروهای مشابه با NAION مرتبط شده‌اند؟
اوزمپیک حاوی ماده مؤثره سماگلوتاید (Semaglutide) است و در گروه داروهای موسوم به آگونیست گیرنده GLP-1 قرار دارد.
این داروها با تقلید از عملکرد یک هورمون طبیعی در بدن، به کنترل قند خون، کاهش اشتها و تنظیم دریافت غذا کمک می‌کنند. سماگلوتاید با نام‌های تجاری وگووی و ریبلسوس (Rybelsus) نیز عرضه می‌شود.
برخی پژوهش‌ها احتمال ارتباط مصرف سماگلوتاید با افزایش خطر ابتلا به NAION را مطرح کرده‌اند؛ با این حال، نتایج مطالعات یکسان نبوده است. برخی افزایش خطر را گزارش کرده‌اند و برخی دیگر ارتباط معناداری پیدا نکرده‌اند.
بنابراین، هنوز مشخص نیست که این داروها مستقیماً باعث بروز بیماری می‌شوند یا عوامل دیگری در این ارتباط نقش دارند.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر NAION هستند؟
برخی شرایط پزشکی می‌توانند احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش دهند، از جمله:
- دیابت نوع ۲
- فشار خون بالا
- چربی خون بالا
- سیگار کشیدن
- وقفه تنفسی در خواب (آپنه خواب)
- بیماری‌های کلیوی
- کم‌خونی
- ساختار خاص عصب بینایی که فرد را مستعد این عارضه می‌کند.
- سابقه ابتلا به NAION در یک چشم؛ زیرا احتمال درگیری چشم دیگر نیز افزایش می‌یابد.
آیا باید مصرف اوزمپیک را قطع کرد؟
خیر. متخصصان تأکید می‌کنند که افراد نباید بدون مشورت پزشک مصرف این داروها را قطع کنند.
اما در صورت تشخیص NAION، لازم است متخصص چشم و پزشک تجویزکننده دارو، در اسرع وقت درباره ادامه یا قطع درمان تصمیم‌گیری کنند.
جمع‌بندی
NAION یک بیماری نادر اما جدی است که می‌تواند باعث کاهش ناگهانی و گاهی دائمی بینایی شود. اگرچه برخی تحقیقات احتمال ارتباط آن با داروهای لاغری مانند اوزمپیک و وگووی را مطرح کرده‌اند، این ارتباط هنوز قطعی نیست و خطر مطلق ابتلا پایین گزارش شده است.
شناخت علائم هشداردهنده، مراجعه فوری در صورت تغییر ناگهانی بینایی و مصرف داروها تحت نظر پزشک، مهم‌ترین اقدامات برای کاهش خطر و پیشگیری از عوارض جدی هستند.