هیلی بیبر، مدل مشهور آمریکایی، اخیراً درباره تجربه خود از اختلال نارسایی پیش از قاعدگی (PMDD) صحبت کرده است؛ مشکلی که پس از تولد فرزندش با آن روبه‌رو شده و به گفته او هنوز آن‌طور که باید درباره‌اش صحبت نمی‌شود.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث، بسیاری از زنان پیش از شروع قاعدگی دچار نوسانات خلقی، خستگی، نفخ و تحریک‌پذیری می‌شوند و این علائم را به سندرم پیش از قاعدگی (PMS) نسبت می‌دهند. اما گاهی این تغییرات بسیار شدیدتر هستند و زندگی روزمره، روابط و حتی فعالیت‌های شغلی فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در چنین شرایطی ممکن است پای اختلالی به نام PMDD در میان باشد.
اختلال PMDD چیست؟
اختلال نارسایی پیش از قاعدگی یا PMDD، شکل شدیدتری از سندرم پیش از قاعدگی (PMS) است که معمولاً یک تا دو هفته پیش از شروع پریود ظاهر می‌شود.
در این اختلال، فرد علاوه بر علائم جسمی، تغییرات روحی و روانی شدیدی را تجربه می‌کند؛ به‌طوری‌که ممکن است انجام کارهای روزمره، حفظ روابط عاطفی و حضور در محیط کار یا تحصیل برایش دشوار شود.
برآوردها نشان می‌دهد حدود ۲ تا ۸ درصد از زنان در سنین باروری ممکن است به این اختلال مبتلا باشند.
تفاوت PMDD با PMS چیست؟
اگرچه هر دو اختلال پیش از قاعدگی اتفاق می‌افتند، شدت علائم و تأثیر آن‌ها بر زندگی فرد متفاوت است.
- PMS: معمولاً با علائمی مانند نفخ، حساسیت سینه‌ها، خستگی و تغییرات خفیف تا متوسط خلق‌وخو همراه است و اغلب زندگی روزمره را مختل نمی‌کند.
- PMDD: با علائم روحی شدیدتری مانند افسردگی، اضطراب، خشم، ناامیدی و نوسانات خلقی همراه است و می‌تواند روابط و فعالیت‌های روزانه را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.
در هر دو حالت، علائم معمولاً پیش از قاعدگی شروع می‌شوند و با آغاز پریود یا مدت کوتاهی پس از آن کاهش پیدا می‌کنند.
علائم اختلال PMDD چیست؟
مهم‌ترین نشانه‌های این اختلال عبارت‌اند از:
- تحریک‌پذیری شدید، عصبانیت و تغییرات ناگهانی خلق‌وخو
- احساس غم، ناامیدی و گریه‌های مکرر
- اضطراب، تنش و بی‌قراری
- مشکل در تمرکز و احساس ناتوانی در مدیریت کارهای روزمره
- خستگی شدید و اختلال در خواب
- تغییر اشتها و میل شدید به بعضی غذاها
- نفخ و حساسیت سینه‌ها
- سردرد و درد عضلات و مفاصل
- تمایل به گوشه‌گیری و دوری از دوستان و خانواده
چرا بعضی زنان به PMDD مبتلا می‌شوند؟
برخلاف تصور رایج، علت این اختلال لزوماً بالا یا پایین بودن سطح هورمون‌ها نیست.
به گفته متخصصان، سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در زنان مبتلا به PMDD معمولاً طبیعی است؛ اما مغز آن‌ها نسبت به نوسانات طبیعی این هورمون‌ها حساسیت بیشتری دارد.
این حساسیت می‌تواند بر مواد شیمیایی مغز، از جمله سروتونین که در تنظیم خلق‌وخو نقش دارد، تأثیر بگذارد.
سابقه خانوادگی، عوامل ژنتیکی، تجربه آسیب‌های روانی و استرس مزمن نیز ممکن است احتمال ابتلا را افزایش دهند.
PMDD چگونه تشخیص داده می‌شود؟
برای تشخیص این اختلال آزمایش خون مشخصی وجود ندارد. پزشک معمولاً از فرد می‌خواهد علائم جسمی و روحی خود را به‌صورت روزانه و دست‌کم در دو چرخه قاعدگی ثبت کند.
این کار کمک می‌کند مشخص شود علائم دقیقاً چه زمانی شروع می‌شوند، چه مدت ادامه دارند و آیا پس از شروع قاعدگی برطرف می‌شوند یا خیر.
همچنین پزشک ممکن است مشکلاتی مانند اختلالات تیروئید، کم‌خونی، افسردگی و اضطراب را بررسی کند تا علت دیگری پشت این علائم نباشد.
آیا اختلال PMDD قابل درمان است؟
بله. اگرچه این اختلال می‌تواند زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد، روش‌های درمانی مختلفی برای کنترل آن وجود دارد.
متخصصان معمولاً بسته به شدت علائم از روش‌های زیر استفاده می‌کنند:
- داروهای ضدافسردگی: داروهای گروه SSRI می‌توانند به کاهش علائم روحی کمک کنند. این داروها گاهی فقط در نیمه دوم چرخه قاعدگی و گاهی در تمام ماه مصرف می‌شوند.
- قرص‌های ضدبارداری: برخی از انواع قرص‌های هورمونی، به‌ویژه داروهای حاوی دروسپیرنون، ممکن است به کنترل علائم کمک کنند.
- روان‌درمانی: درمان شناختی رفتاری (CBT) در مدیریت اضطراب، نوسانات خلقی و فشار روانی مؤثر است.
- اصلاح سبک زندگی: ورزش منظم، خواب کافی و کاهش مصرف کافئین، الکل و نمک می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.
در موارد بسیار شدید و مقاوم به درمان، پزشک ممکن است روش‌های تخصصی‌تری را در نظر بگیرد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر هر ماه پیش از شروع قاعدگی دچار تغییرات خلقی شدید می‌شوید و این وضعیت بر کار، روابط یا زندگی روزمره‌تان تأثیر می‌گذارد، بهتر است با متخصص زنان مشورت کنید.
همچنین اگر احساس ناامیدی شدید یا افکار آسیب زدن به خود دارید، باید فوراً از پزشک یا خدمات اورژانسی سلامت روان کمک بگیرید.
حرف آخر
اختلال PMDD صرفاً بدخلقی یا حساسیت بیشتر پیش از پریود نیست؛ یک مشکل پزشکی واقعی است که می‌تواند سلامت روان و کیفیت زندگی زنان را تحت تأثیر قرار دهد.
شناخت علائم، ثبت تغییرات خلقی و مراجعه به‌موقع به پزشک، اولین قدم‌ها برای تشخیص و درمان این اختلال هستند. مهم‌تر از همه اینکه زنان مبتلا نباید علائم شدید خود را طبیعی بدانند یا آن‌ها را نادیده بگیرند.