حمله قلبی ممکن است ناگهانی شروع شود یا در ابتدا علائم خفیفی داشته باشد. گاهی فرد احساس فشار یا سنگینی در قفسه سینه می‌کند و گاهی علائم را با نفخ و سوءهاضمه اشتباه می‌گیرد. اما در چنین شرایطی، هر دقیقه اهمیت دارد؛ زیرا با مسدود شدن جریان خون، عضله قلب به‌تدریج آسیب می‌بیند.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ اگر به حمله قلبی مشکوک هستید، بلافاصله با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید، فعالیت خود را متوقف کنید و در وضعیت راحتی بنشینید. در صورت نداشتن منع پزشکی، مصرف آسپرین جویدنی نیز ممکن است توصیه شود.
در ادامه، اقدامات ضروری در پنج دقیقه اول را مرور می‌کنیم.
در پنج دقیقه اول پس از حمله قلبی چه باید کرد؟
دقیقه اول: علائم را بشناسید و با اورژانس تماس بگیرید
به‌محض مشاهده علائم مشکوک:
- هر کاری انجام می‌دهید متوقف کنید.
- راه نروید و از بالا رفتن از پله‌ها خودداری کنید.
- فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- به اپراتور بگویید که احتمال حمله قلبی وجود دارد.
- اگر تنها هستید، تلفن را روی بلندگو قرار دهید.
هرگز خودتان رانندگی نکنید. نیروهای اورژانس می‌توانند در مسیر انتقال، اقدامات درمانی اولیه را انجام دهند و در صورت ایست قلبی به شما کمک کنند.
دقیقه دوم و سوم: بنشینید و آرام بمانید
پس از تماس با اورژانس:
- در وضعیت نیمه‌نشسته قرار بگیرید و به پشتی تکیه دهید.
- از هرگونه فعالیت و حرکت غیرضروری خودداری کنید.
- لباس‌های تنگ را شل کنید.
- اگر تنها هستید، در را باز یا قفل آن را آزاد کنید تا نیروهای امدادی بتوانند وارد شوند.
- زمان شروع علائم را به خاطر بسپارید و به اورژانس اطلاع دهید.
آرامش و استراحت باعث می‌شود فشار و فعالیت اضافی به قلب وارد نشود.
دقیقه چهارم و پنجم: آیا باید آسپرین مصرف کرد؟
در صورت مشکوک بودن به حمله قلبی، جویدن یک قرص آسپرین ممکن است به جلوگیری از تشکیل لخته بیشتر کمک کند.
دوز معمول توصیه‌شده در راهنماهای پزشکی ۱۶۲ تا ۳۲۵ میلی‌گرم آسپرین جویدنی است.
اما در شرایط زیر نباید خودسرانه آسپرین مصرف کرد:
- حساسیت به آسپرین
- وجود خونریزی فعال یا مشکل خونریزی
- منع مصرف آسپرین به دستور پزشک
اگر درباره مصرف آن مطمئن نیستید، از اپراتور اورژانس راهنمایی بگیرید.
نکته مهم: برای پیدا کردن آسپرین یا مصرف آن، تماس با اورژانس را به تأخیر نیندازید. آسپرین جایگزین اقدامات اورژانسی نیست.
علائم حمله قلبی چیست؟
حمله قلبی همیشه با درد شدید قفسه سینه همراه نیست. شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:
- احساس فشار، سنگینی یا فشردگی در وسط قفسه سینه
- انتشار درد به بازوی چپ یا هر دو بازو
- درد در شانه، گردن، فک یا پشت
- تنگی نفس
- عرق سرد
- تهوع یا استفراغ
- سرگیجه و ضعف شدید
آیا حمله قلبی همیشه با درد قفسه سینه همراه است؟
خیر. برخی افراد، به‌ویژه زنان، سالمندان و افراد مبتلا به دیابت، ممکن است بدون درد مشخص در قفسه سینه دچار حمله قلبی شوند.
در این افراد، علائمی مانند تنگی نفس، خستگی غیرعادی، تهوع، درد فک، کمردرد یا ناراحتی در قسمت بالای شکم ممکن است نشانه حمله قلبی باشد.
گاهی این علائم با نفخ یا ترش کردن اشتباه گرفته می‌شوند و فرد برای مراجعه به پزشک تأخیر می‌کند.
اگر به حمله قلبی مشکوک هستید، منتظر شدیدتر شدن علائم نمانید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
اگر فرد بیهوش شد، چه باید کرد؟ (احیای قلبی ریوی)
اگر فرد بیهوش شده و تنفس طبیعی ندارد یا فقط نفس‌های بریده و غیرطبیعی می‌کشد، احتمال ایست قلبی وجود دارد.
در این شرایط:
1. فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
2. احیای قلبی ریوی (CPR) را شروع کنید.
3. کف یک دست را در مرکز قفسه سینه قرار دهید و دست دیگر را روی آن بگذارید.
4. قفسه سینه را محکم و سریع، با سرعت ۱۰۰ تا ۱۲۰ فشار در دقیقه، فشار دهید.
5. اگر دستگاه شوک خودکار قلبی (AED) در دسترس است، آن را به کار بگیرید و دستورهای صوتی دستگاه را دنبال کنید.
6. تا رسیدن نیروهای امدادی، احیا را ادامه دهید.
اگر آموزش تنفس مصنوعی ندیده‌اید، ماساژ قلبی را متوقف نکنید و مطابق راهنمایی اپراتور اورژانس عمل کنید.
هنگام حمله قلبی چه کارهایی نباید انجام داد؟
در زمان بروز علائم حمله قلبی، از این اشتباهات خودداری کنید:
- منتظر نمانید تا درد خودبه‌خود برطرف شود.
- خودتان رانندگی نکنید.
- سعی نکنید با خوابیدن درد را برطرف کنید.
- از داروهای دیگران استفاده نکنید.
- به درمان‌های خانگی مانند نوشیدنی‌های گرم، ماساژ یا داروهای ضدنفخ اعتماد نکنید.
- تماس با اورژانس را به دلیل شب بودن یا تعطیلات به تأخیر نیندازید.
- از روش‌های غیرعلمی مانند سرفه کردن برای درمان حمله قلبی استفاده نکنید.
چرا در حمله قلبی زمان اهمیت زیادی دارد؟
در حمله قلبی، معمولاً یک لخته خون باعث مسدود شدن جریان خون در یکی از رگ‌های قلب می‌شود. در نتیجه، اکسیژن کافی به بخشی از عضله قلب نمی‌رسد و سلول‌های آن شروع به آسیب دیدن می‌کنند.
هرچه درمان دیرتر انجام شود، احتمال آسیب بیشتر به قلب افزایش می‌یابد.
در بیمارستان، پزشکان معمولاً با نوار قلب و آزمایش خون وضعیت بیمار را بررسی می‌کنند. بسته به شرایط، ممکن است از داروهای حل‌کننده لخته یا آنژیوپلاستی و گذاشتن استنت برای باز کردن رگ استفاده شود.
درمان سریع می‌تواند خطر نارسایی قلبی و مرگ را کاهش دهد.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر حمله قلبی هستند؟
برخی عوامل خطر ابتلا به حمله قلبی عبارت‌اند از:
- فشار خون بالا
- کلسترول بالا
- دیابت
- مصرف سیگار و سایر محصولات دخانی
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- اضافه‌وزن و چاقی
- کم‌تحرکی
چگونه از حمله قلبی پیشگیری کنیم؟
برای کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی:
- مصرف سیگار و سایر محصولات دخانی را کنار بگذارید.
- فشار خون، قند خون و کلسترول خود را کنترل کنید.
- میوه، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل بیشتری مصرف کنید.
- حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته فعالیت بدنی متوسط داشته باشید.
- خواب کافی داشته باشید و استرس خود را مدیریت کنید.
- به‌طور منظم وضعیت سلامت قلب خود را بررسی کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، اقدام مناسب ضروری است:
- درد یا فشار قفسه سینه که بیش از چند دقیقه ادامه دارد.
- درد قفسه سینه همراه با تعریق، تهوع یا تنگی نفس.
- درد قفسه سینه هنگام فعالیت بدنی، حتی اگر با استراحت برطرف شود.
- خستگی یا تنگی نفس غیرعادی و تکرارشونده.
اگر علائم به حمله قلبی شباهت دارند، منتظر نوبت پزشک نمانید و فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
جمع‌بندی
در پنج دقیقه اول پس از حمله قلبی، مهم‌ترین اقدام تماس فوری با اورژانس است. سپس فرد باید فعالیت خود را متوقف کند، در وضعیت راحتی بنشیند و آرام بماند. در صورت نداشتن منع پزشکی، مصرف آسپرین با راهنمایی اورژانس می‌تواند کمک‌کننده باشد.
اگر فرد بیهوش شد و تنفس طبیعی نداشت، باید بلافاصله احیای قلبی ریوی را آغاز کرد.
فراموش نکنید: در حمله قلبی، زمان بسیار ارزشمند است. منتظر نمانید، خودتان رانندگی نکنید و علائم را به سوءهاضمه یا نفخ نسبت ندهید.