بلومبرگ نوشت: آنچه از ابتدا قرار بود سالی دشوار برای شرکت‌های هواپیمایی خاورمیانه باشد، در ماه اکتبر با حملات موشکی به فرودگاه پایتخت عربستان، که بیش از ۱۲ کشته بر جای گذاشت و مقام‌ها را به تعلیق فعالیت این مرکز وادار کرد، وخیم‌تر شد.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: بر اساس داده‌های ارائه‌شده از سوی شرکت «سیریوم» (Cirium Ltd.)، از زمان مرگبارترین حمله در ۱۰ اکتبر تا ۲۷ اکتبر، حدود ۹۴ درصد از ۴ هزار و ۳۴۵ پروازی که قرار بود از فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض انجام شوند، لغو شده‌اند. این مسئله روندی را که در پی جنگ ایران آغاز شده بود، شتاب بخشید.
با وجود دهه‌ها جنگ و درگیری در خاورمیانه، صنعت هوانوردی کشورهای حاشیه خلیج فارس توانسته بود طی سال‌ها اعتبار خود را به‌عنوان صنعتی باثبات تثبیت کند؛ اعتباری که این منطقه را به یکی از قطب‌های اصلی ترانزیت مسافران پروازهای طولانی‌مدت تبدیل کرده بود.
اما جنگ ایران و حملات نیروهای حوثی به ریاض و دیگر مناطق، این تصویر را در هم شکست و شرکت‌های هواپیمایی، فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های پشتیبان آن‌ها را مستقیماً به میدان درگیری‌های مسلحانه کشاند.
جنگ‌های خاورمیانه
«عبدالعزیز الدعیلج»، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری عربستان سعودی، در نشست اخیر خود با همتایانش در دوحه گفت: «تحولات منطقه‌ای در دوره گذشته، بر بخش هوانوردی غیرنظامی، ترافیک حمل‌ونقل هوایی، سطح تقاضا و ظرفیت عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی سایه افکنده است.»
آمارها نشان می‌دهند که این سایه تا چه اندازه گسترده بوده است. از اول فوریه تا ۲۷ اکتبر، در سه فرودگاه بزرگ منطقه، یعنی فرودگاه‌های دبی، دوحه و ریاض، در مجموع ۲۶ هزار و ۵۶۱ پرواز لغو شده است. این رقم پنج برابر بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است.
هم‌زمان، بر اساس داده‌های سیریوم، تعداد پروازهای برنامه‌ریزی‌شده از فرودگاه ملک خالد ریاض، فرودگاه بین‌المللی دبی و فرودگاه بین‌المللی حمد قطر، تقریباً ۲۱ درصد کاهش یافته است.
این آمار نشان می‌دهد که از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون، در حالی که تعداد پروازهای برنامه‌ریزی‌شده کاهش یافته، شمار لغو پروازها افزایش پیدا کرده است.
حملات اخیر، شرکت هواپیمایی «ریاض ایر» (Riyadh Air)، جدیدترین شرکت هواپیمایی عربستان سعودی، را وادار کرد فعالیت‌های خود را به فرودگاهی دیگر در فاصله حدود ۲۴۹ مایلی (۴۰۰ کیلومتری) منتقل کند و تا اطلاع ثانوی، برنامه پروازی محدودی داشته باشد؛ موضوعی که در وب‌سایت این شرکت اعلام شده است.
شرکت هواپیمایی ایرفرانس اخیراً تعلیق پروازهای خود به ریاض را تا ۱۲ دسامبر تمدید کرده است. شرکت هواپیمایی کی‌ال‌ام نیز پروازهای خود به ریاض و دمام را تا ۲۷ نوامبر لغو کرده است.
«آمنه مهور»، کارشناس منطقه خاورمیانه در مؤسسه پایش درگیری‌ها موسوم به «اکلد» (Acled)، گفت: «حملات به فرودگاه‌ها توجه زیادی را به خود جلب می‌کنند؛ زیرا میزان تخریبی که به بار می‌آورند کاملاً مشهود است و این بخشی از راهبرد حمله‌کنندگان محسوب می‌شود. مسئله فقط هزینه‌های مستقیمی نیست که این حملات تحمیل می‌کنند، بلکه تأثیرات و پیامدهایی است که در ادامه به دنبال خواهند داشت.»
تأثیر جنگ بر صنعت هوانوردی منطقه
مسافران عازم عربستان سعودی پس از لغو پروازهایشان در ۱۲ اکتبر، در فرودگاه داکا سرگردان شدند.
ترکیبی از درآمدهای سرشار نفتی، موقعیت جغرافیایی راهبردی میان اروپا و آسیا و مصونیت نسبی از درگیری‌های مناطق مجاور، به توسعه صنعت هوانوردی در کشورهای حاشیه خلیج فارس کمک کرده بود.
نتایج این روند چشمگیر بود: فرودگاه دبی در سال ۲۰۱۴ با پشت سر گذاشتن فرودگاه هیترو لندن، عنوان پرترددترین فرودگاه بین‌المللی جهان را به دست آورد و شرکت‌هایی از جمله امارات، اتحاد ایرویز و قطر ایرویز نیز به دلیل کیفیت خدمات خود جوایز و افتخارات بین‌المللی متعددی کسب کردند.
اما این روند پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه و ازسرگیری درگیری دیرینه میان عربستان سعودی و نیروهای حوثی، به‌شدت کند شد.
انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (یاتا) در گزارشی در ماه ژوئن اعلام کرد: «انتظار می‌رود خاورمیانه در مقایسه با سایر مناطق جهان، شدیدترین افت سودآوری را تجربه کند.»
این انجمن در توضیح این پیش‌بینی، به آسیب‌پذیری منطقه در برابر اختلال در شبکه پروازها، نوسانات قیمت سوخت و تغییرات در حجم ترافیک مسافران ترانزیتی اشاره کرد.
حوثی‌های مستقر در یمن، تأسیسات دیگری در عربستان سعودی، از جمله در ابها، جیزان، نجران و دمام را نیز هدف قرار داده‌اند و به شرکت‌های هواپیمایی هشدار داده‌اند که در صورت ادامه درگیری‌ها، پاسخ آن‌ها بر اساس این اصل خواهد بود: «فرودگاه در برابر فرودگاه، محاصره در برابر محاصره و تشدید تنش در برابر تشدید تنش.»
پیامدهای این درگیری به فرودگاه‌های سراسر منطقه نیز گسترش یافته است. فرودگاه دبی هدف تعیین‌شده خود برای تعداد مسافران را به تعویق انداخت، پروازهای شرکت‌های هواپیمایی خارجی از فرودگاه حمد قطر برای حدود دو ماه به حالت تعلیق درآمد و پروازهای ترانزیتی از طریق فرودگاه بین‌المللی کویت همچنان متوقف مانده است.
«ریکو لومَن»، اقتصاددان ارشد بخش حمل‌ونقل و لجستیک در بانک آی‌ان‌جی (ING Groep NV)، گفت: «با تداوم درگیری‌ها و وقوع مجدد حوادث امنیتی، ممکن است پیامدهای این بحران تا سال ۲۰۲۷ نیز ادامه پیدا کند.»
تهدید جنگ علیه یکی از موفق‌ترین بخش‌های اقتصاد خلیج فارس
هواپیمای شرکت ریاض ایر در ژوئن، در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد.
ایران از وارد آمدن خساراتی با درجات مختلف به بیش از دو دوجین فرودگاه در پی حملات آمریکا و اسرائیل خبر داده است. همچنین گزارش‌هایی درباره هدف قرار گرفتن فرودگاه بحرین در اوایل جنگ منتشر شد و سه فروند هواپیمای خصوصی نیز در فرودگاه بن‌گوریون اسرائیل آسیب دیدند.
«زیاد داوود»، اقتصاددان ارشد بازارهای نوظهور در مؤسسه بلومبرگ اکونومیکس، گفت: «کشورهای حاشیه خلیج فارس سال‌ها تلاش کرده‌اند اقتصادهای خود را از وابستگی به نفت متنوع کنند.»
او افزود: «بزرگ‌ترین موفقیت آن‌ها را می‌توان در حوزه لجستیک، یعنی فرودگاه‌ها و بنادر، دانست. اکنون جنگ نه‌تنها صادرات انرژی آن‌ها، بلکه یکی از موفق‌ترین تلاش‌هایشان برای عبور از اقتصاد نفت‌محور را نیز تهدید می‌کند.»