سکته مغزی یک وضعیت اورژانسی است که در اثر انسداد جریان خون به بخشی از مغز یا پاره شدن یکی از رگ‌های مغزی اتفاق می‌افتد. در این شرایط، سلول‌های مغز به دلیل کمبود اکسیژن آسیب می‌بینند و هر دقیقه تأخیر می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد.
به گزارش انتخاب و به نقل از انلی‌مای‌هلث؛ اگر به سکته مغزی مشکوک شدید، منتظر نمانید تا علائم برطرف شوند؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید. تشخیص سریع علائم و دریافت به‌موقع مراقبت پزشکی می‌تواند در کاهش آسیب‌های مغزی مؤثر باشد.
در ۵ دقیقه اول سکته مغزی چه باید کرد؟
متخصصان مغز و اعصاب تأکید می‌کنند که در دقایق ابتدایی، هدف درمان خانگی نیست؛ بلکه باید سریع کمک پزشکی دریافت کنید و تا رسیدن نیروهای امدادی، فرد را در شرایط ایمن نگه دارید.
۱. فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
برای بهتر شدن علائم صبر نکنید. حتی اگر نشانه‌ها خفیف باشند، احتمال سکته مغزی وجود دارد.
۲. زمان شروع علائم را یادداشت کنید.
اگر زمان دقیق شروع علائم مشخص نیست، آخرین زمانی را که فرد بدون هیچ علامتی بوده، به خاطر بسپارید. این اطلاعات به پزشکان کمک می‌کند درباره روش درمان تصمیم بگیرند.
۳. فرد را در وضعیت ایمن قرار دهید.
به او کمک کنید در وضعیت راحتی بنشیند یا دراز بکشد. از راه رفتن یا حرکت دادن غیرضروری او خودداری کنید و تا رسیدن اورژانس کنارش بمانید.
۴. به او آب، غذا یا دارو ندهید.
سکته مغزی ممکن است توانایی بلع را مختل کند و باعث خفگی شود. همچنین بعضی داروها، مانند آسپرین، در صورت وجود خونریزی مغزی می‌توانند وضعیت را بدتر کنند.
۵. وضعیت تنفس و هوشیاری او را بررسی کنید.
تا رسیدن نیروهای امدادی، وضعیت فرد را زیر نظر داشته باشید و دستورهای اپراتور اورژانس را دنبال کنید. اگر فرد بیهوش شد یا تنفس طبیعی نداشت، فوراً موضوع را به اپراتور اطلاع دهید.
چگونه علائم سکته مغزی را سریع تشخیص دهیم؟
یکی از روش‌های ساده برای شناسایی علائم سکته مغزی، آزمون BE FAST است که شش نشانه مهم را بررسی می‌کند.
- B | تعادل (Balance): اختلال ناگهانی در تعادل، هماهنگی حرکات یا راه رفتن.
- E | چشم‌ها (Eyes): تاری دید ناگهانی، دوبینی یا از دست دادن بینایی.
- F | صورت (Face): از فرد بخواهید لبخند بزند؛ افتادگی یک سمت صورت می‌تواند نشانه سکته باشد.
- A | دست‌ها (Arms): از او بخواهید هر دو دستش را بالا ببرد؛ پایین افتادن یا ضعف یکی از دست‌ها هشداردهنده است.
- S | گفتار (Speech): از فرد بخواهید یک جمله ساده را تکرار کند؛ گفتار نامفهوم یا اختلال در صحبت کردن می‌تواند نشانه سکته باشد.
- T | زمان (Time): با مشاهده هر یک از این علائم، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
گیجی ناگهانی، سرگیجه شدید و سردرد ناگهانی و شدید نیز می‌توانند از علائم هشداردهنده باشند.
نکته مهم: برای تماس با اورژانس منتظر ظاهر شدن همه علائم نمانید. وجود حتی یکی از این نشانه‌ها می‌تواند نیازمند بررسی فوری باشد.
چرا هر دقیقه در سکته مغزی اهمیت دارد؟
در سکته مغزی ناشی از انسداد رگ، جریان خون به بخشی از مغز قطع می‌شود؛ درحالی‌که در سکته ناشی از خونریزی، یکی از رگ‌های مغزی پاره می‌شود. هر دو نوع می‌توانند به بافت مغز آسیب برسانند، اما روش درمان آن‌ها متفاوت است.
پزشکان باید با بررسی‌های لازم نوع سکته را مشخص کنند تا درمان مناسب را انتخاب کنند. برخی درمان‌ها فقط در بازه زمانی مشخصی مؤثر هستند؛ بنابراین، هرچه زودتر به بیمارستان مراجعه کنید، احتمال بهره‌مندی از درمان مناسب بیشتر خواهد بود.
حتی اگر چند ساعت از شروع علائم گذشته باشد، مراجعه فوری به بیمارستان همچنان ضروری است؛ زیرا در برخی شرایط، درمان مؤثر همچنان امکان‌پذیر است.
هنگام سکته مغزی چه کارهایی نباید انجام داد؟
برخی اقدامات که با نیت کمک انجام می‌شوند، ممکن است وضعیت بیمار را بدتر کنند.
- آسپرین ندهید: اگر سکته ناشی از خونریزی مغزی باشد، آسپرین می‌تواند خونریزی را تشدید کند.
- آب و غذا ندهید: احتمال اختلال در بلع و خفگی وجود دارد.
- منتظر برطرف شدن علائم نمانید: بهبود موقت به معنای رفع خطر نیست.
- فرد را مجبور به راه رفتن نکنید: ضعف عضلانی و اختلال تعادل خطر افتادن را افزایش می‌دهد.
- تماس با اورژانس را به تأخیر نیندازید: برای جمع‌آوری مدارک یا داروهای بیمار، تماس را عقب نیندازید.
اگر علائم سکته بعد از چند دقیقه برطرف شوند چه؟
حتی اگر علائم ناگهانی پس از چند دقیقه از بین بروند، نباید آن‌ها را نادیده بگیرید. این وضعیت ممکن است نشانه حمله ایسکمیک گذرا (TIA) باشد که گاهی به آن سکته خفیف یا مینی‌سکته نیز گفته می‌شود.
در این حالت، جریان خون مغز برای مدت کوتاهی مختل می‌شود و علائم ممکن است موقت باشند. بااین‌حال، این وضعیت می‌تواند هشداری برای وقوع سکته مغزی در آینده باشد و به بررسی فوری پزشکی نیاز دارد.
حتی اگر فرد دوباره احساس طبیعی داشته باشد، نباید مراجعه به اورژانس را به تعویق بیندازد.
جمع‌بندی
پنج دقیقه اول پس از شروع علائم سکته مغزی، زمان مهمی برای نجات جان بیمار و آغاز درمان مناسب است. علائم را سریع تشخیص دهید، با اورژانس تماس بگیرید، زمان شروع نشانه‌ها را یادداشت کنید و از دادن آب، غذا یا دارو خودداری کنید.
در مواجهه با سکته مغزی، اقدام سریع می‌تواند تفاوت بزرگی در روند درمان و بهبودی بیمار ایجاد کند.