میدل ایست آی: حال‌وهوای حاکم بر میان مقام‌های عرب و آمریکایی منطقه نشان می‌دهد که مسئله دیگر این نیست که آیا آمریکا و اسرائیل حملات به ایران را از سر خواهند گرفت یا نه، بلکه بر سر زمان آن است / این جنگ برای کشورهای خلیج فارس ویرانگر خواهد بود / آرون دیوید میلر: شکافی بنیادین و به وسعت یک کهکشان میان دو طرف وجود دارد که قابل پر کردن نیست
دیپلمات‌های آمریکایی در حال آماده‌سازی مقدمات تخلیه سفارتخانه‌ها هستند. جنگنده‌های اسرائیلی نیز در نزدیکی مرز ایران پروازهای عملیاتی انجام می‌دهند. حال‌وهوای حاکم بر میان مقام‌های عرب و آمریکایی منطقه که با میدل ایست آی گفت‌وگو کرده‌اند، نشان می‌دهد که مسئله دیگر این نیست که آیا آمریکا و اسرائیل حملات به ایران را از سر خواهند گرفت یا نه، بلکه این است که چه زمانی این حملات از سر گرفته می‌شوند.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: با توجه به اینکه ایران تهدید کرده است در صورت ازسرگیری جنگ، مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی مرتبط با آمریکا در کشورهای خلیج فارس را که ارزش آن‌ها به تریلیون‌ها دلار می‌رسد، در کنار تأسیسات انرژی و فرودگاه‌ها هدف حملات بمبارانی قرار خواهد داد، به نظر می‌رسد شرایط برای دور دوم جنگ فراهم شده است.
آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده پیشین خاورمیانه در دولت‌های جمهوری‌خواه و دموکرات آمریکا، به میدل ایست آی گفت: «تشدید تنش در راه است. اینکه این اتفاق پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا رخ دهد یا پس از آن، اهمیتی ندارد. آنچه اهمیت دارد، هدف از این تشدید تنش است.»
درگیری مستقیم میان آمریکا و ایران پس از امضای آتش‌بس شکننده در ماه آوریل، تا حد زیادی متوقف شد؛ اما دو طرف هرگز تفاهم‌نامه ۱۴ ماده‌ای را که در ماه ژوئن برای پیشبرد توافق نهایی امضا شده بود، اجرا نکردند.
این توافق به‌طور گسترده به‌عنوان توافقی تلقی می‌شد که امتیازات گسترده‌ای به ایران می‌داد؛ امتیازاتی که به گفته کارشناسان، دولت ترامپ به‌سادگی نمی‌تواند آن‌ها را بپذیرد.
میلر گفت: «شکافی بنیادین و به وسعت یک کهکشان میان دو طرف وجود دارد که قابل پر کردن نیست. ایرانی‌ها مواضع خود را درباره تنگه هرمز، مسئله هسته‌ای یا حوثی‌ها تا اندازه‌ای که ترامپ برای اعلام پیروزی به آن نیاز دارد، تغییر نخواهند داد.»
فرستادگان ترامپ در حال زمینه‌سازی برای بازگشت به درگیری نظامی هستند.
ریک اسکات، سناتور جمهوری‌خواه و از متحدان مهم ترامپ، روز پنجشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس گفت: «در نهایت، باید به تلاش‌هایمان ادامه دهیم تا مطمئن شویم که تغییر رژیم اتفاق می‌افتد.»
«آمریکا و ایران به‌سوی جنگی طولانی‌تر حرکت می‌کنند»
مایک والتز، سفیر ترامپ در سازمان ملل، به روزنامه فایننشال تایمز گفت که کاخ سفید برای یک درگیری طولانی‌مدت آماده است.
او در مصاحبه‌ای که روز جمعه منتشر شد، گفت: «رئیس‌جمهور و نیروی دریایی آمریکا می‌توانند این محاصره \[بنادر ایران\] را در آینده قابل پیش‌بینی ادامه دهند.»
جنگی که با ادعای آمریکا مبنی بر هدف قرار دادن برنامه هسته‌ای ایران و از کار انداختن آن آغاز شد، به‌تدریج به نبردی فراگیر بر سر این موضوع تبدیل شده است که چه کسی در خاورمیانه حرف آخر را می‌زند.
برای مثال، ایران می‌خواهد از کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، عوارض دریافت کند. ایران و آمریکا نیز در این آبراه حملات متقابل انجام داده‌اند. آمریکا محاصره‌ای علیه ایران اعمال کرده که اقتصاد این کشور را به‌شدت تحت فشار قرار داده است؛ در مقابل، ایران به کشتی‌ها در این منطقه حمله می‌کند و موجب افزایش شدید هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی می‌شود.
تنها در ماه جاری میلادی، دست‌کم ۲۷ کشتی هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ این رقم از ماه مارس تاکنون بی‌سابقه بوده است.
تنش میان دو کشور همچنین به فروپاشی آتش‌بس در یمن کمک کرده است؛ جایی که درگیری‌ها میان حوثی‌های همسو با ایران و دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی که از حمایت عربستان سعودی برخوردار است، شدت گرفته است.
کارشناسان می‌گویند بازگشت به جنگ ممکن است اجتناب‌ناپذیر باشد؛ زیرا وضعیت موجود نه برای دولت ترامپ مطلوب است و نه برای تهران. با این حال، هیچ‌یک از دو طرف خود را آن‌قدر ضعیف نمی‌بیند که مجبور به دادن امتیاز شود.
«آمریکا حجم نفت را زیر نظر دارد، ایران قیمت آن را»
گریگوری برو، کارشناس انرژی و ایران در گروه اوراسیا، شرکت مشاوره ژئوپلیتیکی، به میدل ایست آی گفت که ایران و ترامپ هر دو بازار نفت را زیر نظر دارند، اما از تحولات آن برداشت‌های متفاوتی می‌کنند.
شرکت انرژی کپلر (Kpler) این هفته داده‌هایی منتشر کرد که نشان می‌دهد صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی خاورمیانه در هفته گذشته به سطح پیش از جنگ با ایران بازگشته است.
برخی کارشناسان هشدار داده‌اند که این داده‌ها به دلیل افزایش مقطعی فعالیت‌ها ممکن است تصویر دقیقی از وضعیت پایدار صادرات ارائه نکنند. با این حال، نفت بیشتری از منطقه و از سوی متحدان آمریکا صادر می‌شود، در حالی که صادرات ایران تحت تأثیر محاصره دریایی آمریکا محدود شده است.
عربستان سعودی با استفاده از خط لوله‌ای به‌سمت دریای سرخ، نفت خود را صادر می‌کند و بدین‌ترتیب مسیر صادراتی خود را از حوثی‌هایی که باب‌المندب را کنترل می‌کنند، دور نگه می‌دارد. در همین حال، کشورهای حاشیه خلیج فارس که در داخل تنگه هرمز قرار دارند، از یک سازوکار انتقال مرحله‌ای استفاده می‌کنند؛ در این روش، شناورهای متعلق به دولت نفت را به نفتکش‌های بزرگ‌تری منتقل می‌کنند که در خلیج عمان منتظر هستند.
آمریکا می‌گوید نیروی دریایی این کشور کشتی‌ها را اسکورت می‌کند، اما این اقدام هزینه بسیار بالایی دارد.
افزایش حجم صادرات نتوانسته است قیمت‌ها را کاهش دهد. نفت خام برنت، شاخص بین‌المللی قیمت نفت، از زمان امضای تفاهم‌نامه با ایران تاکنون ۴۳ درصد افزایش قیمت داشته است. قیمت گازوئیل حدود ۳۵ درصد بالا رفته، در حالی که افزایش قیمت بنزین کمتر از ۱۰ درصد بوده است.
هیچ‌کس تردید ندارد که اقتصاد ایران تحت فشار قرار گرفته است. تورم در ماه سپتامبر به‌شدت افزایش یافت و به ۹۰ درصد رسید. با این حال، برو می‌گوید رهبران ایران معتقدند می‌توانند دور دیگری از درگیری را تحمل کنند، در حالی که دولت ترامپ سرانجام عقب‌نشینی خواهد کرد.
برو از گروه اوراسیا گفت: «اگر آمریکا حجم نفت عبوری از تنگه هرمز را زیر نظر دارد، ایرانی‌ها قیمت نفت را دنبال می‌کنند. آن‌ها کاملاً اطمینان دارند که می‌توانند فشارها را برای مدت طولانی‌تری نسبت به ترامپ تحمل کنند.»
او افزود: «در شرایطی که آمریکا و اسرائیل بار دیگر مستقیماً ایران را بمباران کنند، قطعاً شاهد حملات تهاجمی‌تر ایران به زیرساخت‌های انرژی خواهیم بود. آمریکا نیز منابع کمتری برای مدیریت این سازوکار اسکورت دریایی در اختیار خواهد داشت.»
او تأکید کرد: «قیمت انرژی همچنان بالا خواهد ماند.»
«این جنگ برای کشورهای خلیج فارس ویرانگر خواهد بود»
پیش از آنکه آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه به ایران حمله کنند، برخی کشورهای خلیج فارس تلاش‌های گسترده‌ای برای جلوگیری از وقوع جنگ انجام داده بودند.
در جریان جنگ، عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز در حملات به ایران به آمریکا پیوستند؛ اما ریاض پس از آن تغییر مسیر داد و از میانجی‌گری حمایت کرد. خبرگزاری رویترز گزارش داد که امارات متحده عربی به ایران پول پرداخت کرده است تا حملات به این کشور را متوقف کند.
به گفته کارشناسان، در دور دوم جنگ، کشورهای خلیج فارس برای حفظ جایگاه و اهمیت راهبردی خود با دشواری روبه‌رو خواهند شد؛ در حالی که در خط مقدم حملات تلافی‌جویانه ایران قرار خواهند گرفت.
پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه، کشورهای خلیج فارس با هزاران حمله پهپادی و موشکی ایران مواجه شدند.
عبدالله بابود، استاد دانشگاه عمان و کارشناس روابط بین‌الملل، گفت: «از دیدگاه کشورهای خلیج فارس، این وضعیت ویرانگر خواهد بود. همین حالا نیز مشکلات اقتصادی جدی در این منطقه مشاهده می‌کنیم.»
به گزارش اشراق بلومبرگ، انتظار می‌رود بحرین برای تقویت ذخایر ارزی رو به کاهش خود، کمک مالی نجات‌بخشی دریافت کند که امارات رهبری آن را بر عهده خواهد داشت.
اقتصاد قطر در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۵ درصد کوچک شده است. صندوق بین‌المللی پول نیز پیش‌بینی می‌کند اقتصاد امارات متحده عربی چهار درصد کوچک شود.
عربستان سعودی هم به دلیل حملات حوثی‌ها ناچار شده است یک کنفرانس مهم سرمایه‌گذاری را لغو کند.
بابود گفت: «کشورهای خلیج فارس گروگان بحرانی شده‌اند که پایانی برای آن دیده نمی‌شود. قطر تلاش می‌کند میانجی‌گری کند. ترامپ عمان را به حاشیه رانده است. امارات، کویت و عربستان سعودی نیز بسیار محتاط و کم‌تحرک هستند. آن‌ها واقعاً نمی‌دانند چه باید بکنند؛ نمی‌توانند رفتار ترامپ را پیش‌بینی کنند.»
مروان معشر، وزیر خارجه پیشین اردن و معاون بخش مطالعات بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، به میدل ایست آی گفت: «به‌جز اسرائیل، هیچ‌کس واقعاً خواهان ادامه جدی جنگ نیست.»
انتظارها درباره بازگشت به جنگ در شرایطی مطرح می‌شود که انتخابات پارلمانی اسرائیل هفته آینده برگزار خواهد شد.
ترامپ در پیام حمایت خود از بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بر احتمال حملات جدید تأکید کرد و گفت که می‌خواهد در صورت تغییر نکردن سریع رفتار ایران، برای «تمام کردن کار» علیه این کشور کمک کند.
کارشناسان می‌گویند با توجه به محبوبیت جنگ در اسرائیل، ازسرگیری درگیری‌ها می‌تواند پیش از انتخابات به نتانیاهو کمک کند یا اگر نتیجه انتخابات قطعی نباشد، زمینه ماندن او در مقام نخست‌وزیری را فراهم کند.
بابود گفت هیچ‌کس درباره توانایی آمریکا و اسرائیل برای «ویران کردن» زیرساخت‌های ایران تردیدی ندارد؛ اما جمهوری اسلامی همچنان می‌تواند خسارات «قابل‌توجهی» به کشورهای خلیج فارس وارد کند.
سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در مصاحبه‌ای با وب‌سایت دراپ‌سایت نیوز در این هفته، به‌روشنی نشان داد که اگر آمریکا جنگ را از سر بگیرد، ایران تأسیسات انرژی کشورهای خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.
او گفت: «اگر راهبرد آمریکا این باشد که جنگ را طولانی کند و هم‌زمان از زیرساخت‌های انرژی کشورهای همسایه برای جبران فشار ناشی از تنگه هرمز و حفظ محاصره ایران استفاده کند، دولت‌های آن کشورها نباید تصور کنند که می‌توانند بدون به خطر انداختن خود، در جنگ اقتصادی علیه ایران مشارکت کنند.»
فشار واقعی بر دونالد ترامپ کجاست؟
یکی از پرسش‌های اصلی درباره دور دوم درگیری‌ها این است که کشورهای خلیج فارس تا چه اندازه می‌توانند در برابر حملات ایران از خود دفاع کنند؛ حملاتی که ممکن است قیمت انرژی را بیش از پیش افزایش دهند.
گزارش بازرس کل آمریکا در ماه سپتامبر اعلام کرد که این کشور با «کمبود ذخایر راهبردی» در زمینه مهمات کلیدی مواجه است.
میدل ایست آی در ماه مارس گزارش داده بود که آمریکا حتی پیش از آن نیز با کمبود موشک‌های رهگیر روبه‌رو بوده است. این وضعیت مربوط به پیش از چندین هفته درگیری شدید در منطقه بود.
با این حال، دولت ترامپ بارها ادعاهای مربوط به کمبود مهمات را رد کرده است.
آسیب‌پذیری کشورهای خلیج فارس در برابر پهپادهای ایران، در هفته‌های اخیر و در پی حملات حوثی‌ها به عربستان سعودی آشکارتر شده است.
این پادشاهی زیر فشار حملات حوثی‌ها قرار دارد؛ حملاتی که بارها فرودگاه‌ها و تأسیسات مهم انرژی این کشور را هدف گرفته‌اند.
به گفته مقام‌های عربستان سعودی، از آغاز ماه اکتبر تاکنون دست‌کم ۲۱ نفر در حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌های این کشور کشته شده‌اند.
همچنین در ماه سپتامبر، حمله‌ای که به شبه‌نظامیان همسو با ایران در عراق نسبت داده شد، خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی را هدف قرار داد.
معشر به میدل ایست آی گفت: «ادامه جنگ فقط مشکلات بیشتری برای کشورهای خلیج فارس به همراه خواهد آورد و روشن است که این جنگ به تغییر رژیم در ایران منجر نخواهد شد. در همین حال، ترامپ در داخل آمریکا به دلیل افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی با فشار سیاسی روبه‌رو است.»
اما میلر، که اکنون پژوهشگر ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی است، گفت ممکن است ترامپ آن‌قدر که برخی تصور می‌کنند، محدودیت و مانع پیش روی خود احساس نکند؛ به‌ویژه با توجه به خشم او از ایران به دلیل ناکام گذاشتن برنامه‌هایش برای دستیابی به پیروزی سریع در اوایل سال جاری میلادی.
میلر گفت: «هیچ محاسبه‌ای درباره هزینه و فایده وجود ندارد، زیرا دونالد ترامپ در هر صورت وضعیت خوبی خواهد داشت. ممکن است در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس نمایندگان و شاید سنا را از دست بدهد، اما خودش مشکلی نخواهد داشت. خانواده‌اش نیز مشکلی نخواهند داشت. او کتابخانه ریاست‌جمهوری خود را خواهد ساخت.»
او افزود: «هیچ نشانه روشنی از فوریت ترامپ برای پایان دادن به این ماجرا دیده نمی‌شود. هیچ‌کس او را پاسخگو نمی‌کند. فشار واقعی بر دونالد ترامپ کجاست؟»