سی‌ان‌ان مدعی شد: ارتش آمریکا طرح‌های جدیدی برای حمله به ایران تدوین کرده است که بر اساس آن‌ها، در صورت صدور دستور از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برای ازسرگیری عملیات نظامی، چه پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای و چه پس از آن، احتمال استفاده از بمب موسوم به «مادر همه بمب‌ها» برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات هسته‌ای ایران وجود دارد. این موضوع را چند مقام آمریکایی آگاه از این مسئله اعلام کرده‌اند.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: استفاده از بمب GBU-43/B که با نام «مهمات انفجاری عظیمِ انفجار هوایی» (MOAB) شناخته می‌شود و بزرگ‌ترین بمب غیرهسته‌ای زرادخانه آمریکاست، برای نخستین بار در جنگ با ایران، به معنای تشدید قابل‌توجه درگیری‌ها خواهد بود. با این حال، چند منبع آگاه از بحث‌های داخلی درباره احتمال به‌کارگیری این سلاح در برنامه‌ریزی‌های نظامی گفته‌اند که تردیدهایی جدی درباره میزان اثربخشی آن در تحقق اهداف راهبردی اعلام‌شده ترامپ یا تغییر موازنه جنگ وجود دارد.
ترامپ تحت فشار قرار دارد تا به جنگی که به‌شدت در میان افکار عمومی نامحبوب است، پایان دهد؛ آن هم در شرایطی که جمهوری‌خواهان خود را برای مواجهه با پیامدهای احتمالی سیاسی و واکنش منفی رأی‌دهندگان در انتخابات میان‌دوره‌ای آماده می‌کنند. پس از بیش از شش ماه بمباران آمریکا، نشانه چندانی نیز وجود ندارد که دو کشور به توافقی برای حل‌وفصل مذاکراتی بحران نزدیک شده باشند.
ارتش آمریکا همچنان گزینه‌هایی برای حملات احتمالی به اهداف باقی‌مانده در ایران در اختیار ترامپ قرار می‌دهد، اما برخی مقام‌های آمریکایی در محافل خصوصی همچنان این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا کاخ سفید اساساً راهبردی دارد که این طرح‌های نظامی را به‌گونه‌ای به هم پیوند دهد که واقعاً به پایان جنگ منجر شود؛ تصمیمی که اختیار آن تنها در دست رئیس‌جمهور است.
ترامپ و مشاورانش ماه‌هاست گزینه‌هایی را بررسی می‌کنند که بتوانند دست‌کم از نظر تبلیغاتی و رسانه‌ای، به‌عنوان پایانی «قطعی» بر جنگ معرفی شوند؛ آن‌ها از میزان نارضایتی آمریکایی‌ها از این درگیری آگاه‌اند.
در حالی که برخی چهره‌های دولت آمریکا جنگ را عملاً پیروزی‌یافته توصیف کرده‌اند، ترامپ در اظهارات اخیر خود محتاط‌تر بوده، از اعلام پیروزی نهایی خودداری کرده و گفته است که آمریکا هنوز کارهای ناتمامی در ایران دارد.
ترامپ در پشت‌پرده همچنین نسبت به برخی متحدان خارجی که او را به خارج کردن نیروهای آمریکایی از منطقه و پایان دادن به جنگ تشویق کرده‌اند، ابراز تردید کرده است. به گفته او، چنین اقدامی به معنای شکست به نظر خواهد رسید.
طی چند هفته گذشته، مشاوران کاخ سفید نشست‌هایی برای بررسی گزینه‌های مختلف درباره ایران برگزار کرده‌اند. ترامپ به‌طور علنی اعلام کرده است که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای اقدام جدیدی انجام نخواهد داد، اما چند مشاور او در محافل خصوصی گفته‌اند که نمی‌دانند آیا این اظهارنظر تصمیمی قطعی است یا ممکن است پیش از روز انتخابات تغییر کند.
یکی از منابع به سی‌ان‌ان گفت ترامپ به ارتش دستور داده است بسته‌های عملیاتی بیشتری برای حمله به اهداف ایرانی تدوین کند؛ طرح‌هایی که شامل هدف قرار دادن «بخش بزرگی از زیرساخت‌های انرژی» و احتمال استفاده از بمب MOAB می‌شود.
این منبع گفت عبارتی که برای توصیف زمان اجرای چنین حمله‌ای به کار رفته، «پیش از عقب‌نشینی نیروهای آمریکا از منطقه مسئولیت فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)» بوده است. این عبارت نشان می‌دهد که دولت آمریکا ممکن است حملات تکمیلی را انجام دهد، تلاش کند پیروزی را اعلام کند و سپس همه نیروهای خود را به‌سرعت از منطقه خارج سازد.
منبع دومی به سی‌ان‌ان گفت طرح‌های نظامی برای حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، از جمله منطقه موسوم به «کوه کلنگی» (Pickaxe Mountain)، نیز به‌صراحت استفاده از بمب MOAB را در بر می‌گیرند.
ترامپ در ماه‌های اخیر بارها تهدید کرده است که این منطقه را هدف قرار خواهد داد. آمریکا و اسرائیل معتقدند تهران اجزایی از برنامه هسته‌ای خود را در آنجا نگهداری کرده است. این تهدیدها حتی پس از آن ادامه یافته که ترامپ در اوایل سال جاری عملیات نظامی گسترده را متوقف کرد. او همچنان تأکید می‌کند که هدفش این است که ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند.
تردیدها درباره اثربخشی بمب MOAB
یک مقام دیگر آمریکایی توضیح داد که ارتش هنگام برنامه‌ریزی نظامی، مجموعه‌ای از گزینه‌ها را در اختیار تصمیم‌گیرندگان سیاسی قرار می‌دهد که از عملیات با بیشترین شدت تا گزینه‌های محدودتر را شامل می‌شود.
به گفته این مقام، برای هدف قرار دادن اهدافی که در عمق زمین قرار دارند، به تسلیحات قدرتمندتری نیاز است و MOAB بزرگ‌ترین بمب در این دسته از تسلیحات آمریکاست.
با این حال، درباره اثربخشی این بمب علیه تأسیسات هسته‌ای ایران و دیگر اهدافی که در عمق زمین قرار دارند، پرسش‌های جدی وجود دارد.
این بمب هدایت‌شونده با سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) قادر است منطقه‌ای معادل حدود ۹ بلوک شهری را ویران کند، اما به گفته منابع، احتمالاً توان نفوذ به عمق کافی برای نابودی تأسیسات هسته‌ای احتمالی در منطقه کوه کلنگی و دیگر سایت‌های هسته‌ای باقی‌مانده ایران را ندارد. گمان می‌رود تأسیسات کوه کلنگی با لایه‌هایی از سنگ گرانیت مستحکم شده باشد.
درباره بمب MOAB چه می‌دانیم؟
* نام رسمی: بمب GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast
* لقب: «مادر همه بمب‌ها»
* جایگاه: قدرتمندترین بمب غیرهسته‌ای آمریکا
* وزن: ۲۱ هزار و ۶۰۰ پوند، معادل حدود ۹٫۸ تن
یکی از منابع سوم که از بحث‌های برنامه‌ریزی نظامی درباره ایران آگاه است، به سی‌ان‌ان گفت: «MOAB سلاحی عظیم است که بیشتر برای عملیات روانی مناسب است و در پاک‌سازی مناطق بسیار گسترده عملکرد خوبی دارد، اما کاربردهای دیگری که بتوان به آن اتکا کرد، چندان ندارد.»
این منبع افزود: «این بمب قطعاً برای نفوذ عمیق به زمین طراحی نشده است.»
منابع تأکید کردند که در صورت استفاده، بمب MOAB اثرات ویرانگری در منطقه هدف خواهد داشت، اما احتمالاً تخریب آن عمدتاً به سطح زمین محدود می‌شود.
شعاع انفجار گسترده این بمب تقریباً به‌طور قطع نگرانی‌هایی درباره احتمال تلفات غیرنظامیان ایجاد خواهد کرد؛ به‌ویژه اگر برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های ایران در نزدیکی مناطق مسکونی و مجاورت تأسیسات غیرنظامی استفاده شود.
با این حال، ترامپ ممکن است در شرایطی که به نظر می‌رسد حکومت ایران مواضع خود را مستحکم کرده و حاضر به عقب‌نشینی در برابر خواسته‌های دیپلماتیک او نیست، از MOAB به‌عنوان یک سلاح روانی استفاده کند.
مقام‌های آمریکایی هشدار می‌دهند که به‌کارگیری این بمب بعید است ایران را به تسلیم وادار کند یا به پیروزی نظامی راهبردی منجر شود. با این وجود، این سلاح می‌تواند گزینه دیگری در اختیار ترامپ قرار دهد؛ گزینه‌ای که بدون ازسرگیری کامل عملیات نظامی، امکان تغییر وضعیت کنونی جنگ را فراهم کند.
منبع سوم که از گفت‌وگوهای اخیر درباره برنامه‌ریزی نظامی آگاه است، افزود: «متأسفانه رئیس‌جمهور آمریکا خودش را در موقعیتی قرار داده که تقریباً مجبور است اقدامی انجام دهد. وقتی مهماتی در اختیار ندارید که برای نفوذ به آن عمق طراحی شده باشد، باید به اثرات روانی فکر کنید؛ حوزه‌ای که MOAB در آن توانایی زیادی دارد.»
بسیاری از افراد در دولت آمریکا و همچنین تحلیلگران خارج از دولت بر این باورند که تنها راه شکست قاطع ایران، اجرای عملیاتی گسترده با مشارکت نیروهای زمینی است؛ اقدامی که می‌تواند به بهای جان هزاران سرباز آمریکایی تمام شود.
پنتاگون همه سناریوهای ممکن را بررسی می‌کند و چنین طرح‌هایی نیز وجود دارند، اما در حال حاضر هیچ‌کس در دولت آمریکا خواستار انجام اقدامی تا این اندازه گسترده و پرهزینه نیست.
ترامپ نشان داده است که تمایل چندانی به اعزام نیروهای زمینی آمریکا به داخل ایران ندارد. با این حال، تمایل او برای پایان دادن هرچه سریع‌تر به درگیری، رئیس‌جمهور آمریکا را با یک معضل سیاسی روبه‌رو کرده است: او به‌خوبی می‌داند که جنگ تا چه اندازه در میان آمریکایی‌ها نامحبوب شده، اما نتوانسته است به توافق دیپلماتیکی دست پیدا کند که به آن پایان دهد.
مقام‌های ارشد دولت ترامپ و برنامه‌ریزان نظامی طی هفته‌های اخیر بر یافتن راهی برای خروج از جنگ متمرکز بوده‌اند؛ راهی که دست‌کم یک پیروزی «نمادین» برای ترامپ فراهم کند تا بتواند آن را به مردم آمریکا بفروشد، بدون آنکه احتمال دستیابی به توافق دیپلماتیک را از بین ببرد. سی‌ان‌ان پیش‌تر گزارش داده بود که یکی از نخستین گام‌های چنین توافقی می‌تواند توافق بر سر بازگشایی تنگه هرمز باشد.
منبع چهارمی که از گفت‌وگوهای اخیر برنامه‌ریزی در پنتاگون درباره ایران آگاه است، به سی‌ان‌ان گفت مقام‌های نظامی گزینه‌هایی را تدوین کرده‌اند که در عمل به یک «نمایش آتش‌بازی» شباهت دارند؛ هدف از این حملات، فراهم کردن راهی برای خروج ترامپ از جنگ است، حتی اگر نتوانند اهدافی را محقق کنند که او در ابتدا برای آغاز جنگ اعلام کرده بود.
با وجود تعهد اخیر ترامپ مبنی بر خودداری از انجام حملات بیشتر پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، به نظر می‌رسد ارتش آمریکا از هم‌اکنون در حال آماده شدن برای مقابله با واکنش احتمالی ایران است؛ واکنشی که ممکن است در صورت صدور فرمان حمله از سوی رئیس‌جمهور رخ دهد.
به گفته منبع پنجمی که یک مقام آمریکایی است، انتظار می‌رود جابه‌جایی و جایگزینی دوره‌ای نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه تحت مسئولیت سنتکام طی چند هفته آینده انجام شود. این مقام اذعان کرد که ممکن است برخی از نیروهایی که منطقه را ترک می‌کنند، با نیروهای تازه‌نفس جایگزین نشوند.
یک مقام کاخ سفید در پاسخ به پرسش سی‌ان‌ان درباره این طرح‌ها گفت این نهاد درباره طرح‌های نظامی حساس که ممکن است وجود داشته باشند یا نداشته باشند، اظهارنظر نمی‌کند. او افزود: «رئیس‌جمهور ترامپ همه گزینه‌ها را روی میز نگه می‌دارد تا اطمینان حاصل شود که ایران هرگز نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.»
یک مقام پنتاگون نیز در پاسخ به درخواست سی‌ان‌ان برای اظهارنظر گفت: «وزارت جنگ برای طیف گسترده‌ای از سناریوهای عملیاتی برنامه‌ریزی می‌کند تا دستورهای رئیس‌جمهور و وزیر جنگ را اجرا کند و موفقیت مأموریت را در هر محیط عملیاتی تضمین کند.»
MOAB با هدف «عملیات روانی» توسعه یافت
بمب MOAB در دوران جنگ عراق توسعه داده شد. این سلاح از نوع بمب‌های انفجار هوایی است؛ به این معنا که پیش از برخورد با زمین منفجر می‌شود تا موج انفجار عظیمی را در همه جهات منتشر کند.
در مراحل پایانی آزمایش این بمب در سال ۲۰۰۳، مقام‌های نظامی به سی‌ان‌ان گفتند که MOAB در درجه نخست به‌عنوان سلاحی برای اجرای «عملیات روانی» طراحی شده بود.
مقام‌های نظامی در آن زمان گفته بودند امیدوارند انفجار عظیم این بمب نیروهای عراقی را دچار وحشت کند و آن‌ها را برای تسلیم شدن یا دست‌کم خودداری از جنگیدن تحت فشار قرار دهد.
در طراحی اولیه، قرار بود MOAB علیه تجمعات بزرگ نیروهای نظامی و تجهیزات آن‌ها یا پناهگاه‌های مستحکم روی زمین استفاده شود. بعدها دامنه اهداف قابل‌حمله با این بمب گسترش یافت و اهدافی در زیر سطوح نرم‌تر زمین، مانند غارها و تونل‌ها، را نیز در بر گرفت.
ترامپ نخستین رئیس‌جمهور آمریکا بود که دستور استفاده عملیاتی از MOAB را صادر کرد. او در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود، در سال ۲۰۱۷، به ارتش اجازه داد این بمب غیرهسته‌ای قدرتمند را علیه مواضع گروه داعش در افغانستان به کار گیرد.
این حمله شبکه‌ای از تونل‌های زیرزمینی مستحکم را هدف قرار داد که داعش از آن‌ها برای سازمان‌دهی حملات علیه نیروهای دولتی استفاده می‌کرد.
مقام‌های افغان در آن زمان اعلام کردند که در این حمله ۳۶ جنگجوی داعش کشته شدند. همچنین به گفته مقام‌های افغان و آمریکایی، انفجار سه تونل زیرزمینی، سلاح‌ها و مهمات را نابود کرد، اما هیچ غیرنظامی کشته نشد.
در آن زمان، بمباران یادشده تغییر چشمگیری در رویکرد ترامپ به شمار می‌رفت؛ رئیس‌جمهوری که در جریان نخستین کارزار انتخاباتی خود از سیاست خارجی انزواگرایانه و شعار «اول آمریکا» حمایت کرده بود.
پس از حمله سال ۲۰۱۷، مقام‌های ارتش آمریکا با این پرسش روبه‌رو شدند که آیا استفاده از بمبی با وزن ۲۱ هزار و ۶۰۰ پوند برای هدف موردنظر واقعاً ضروری بوده است یا خیر. در صورت استفاده از این سلاح علیه ایران نیز احتمالاً پرسش‌های مشابهی مطرح خواهد شد.