عربستان از حمایت محدود متحدان غربی خود در برابر انصارالله ناراضی شده / بریتانیا یک هواپیمای سوخت‌رسان در اختیار عربستان قرار داده، اما درخواست‌های اخیر ریاض برای دریافت حمایت دفاعی بیشتر هنوز تأیید نشده/ با کشته شدن یک شهروند آمریکایی در حمله روز شنبه، فشارها بر ترامپ برای اقدام افزایش یافته
بلومبرگ نوشت: حملات مرگبار آخر هفته به فرودگاه اصلی ریاض نشان داد که حوثی‌های یمن توانایی ضربه زدن به قلب قدرت عربستان را دارند؛ مسئله‌ای که خطر تشدید خطرناک درگیری‌ها و کشیده شدن پای آمریکا به جنگ را افزایش می‌دهد.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: حمله روز شنبه ۱۲ کشته و ۳۰۹ زخمی بر جای گذاشت، در حالی که حمله روز یکشنبه نیز به کشته شدن یک نفر و زخمی شدن ۱۱ نفر دیگر منجر شد. حوثی‌ها به‌سرعت مسئولیت این حملات را بر عهده گرفتند و گفتند که این اقدامات در پاسخ به «تجاوزگری عربستان» از جمله حمله به فرودگاه صنعا، پایتخت یمن، انجام شده است.
جنگنده‌های سعودی هم‌اکنون از ضدحمله نیروهای دولت یمن حمایت می‌کنند؛ نیروهایی که پس از تصرف مناطقی در نزدیکی باب‌المندب، از سوی حوثی‌ها، عملیات بازپس‌گیری این مناطق را آغاز کرده‌اند. باب‌المندب گلوگاهی حیاتی برای کشتیرانی جهانی در ورودی جنوبی دریای سرخ است.
حوثی‌ها پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه، تا حد زیادی از ورود مستقیم به درگیری‌ها خودداری کرده بودند. اما تهاجم اخیر نشان می‌دهد که این گروه، به‌عنوان یکی از اعضای آنچه ایران «محور مقاومت» خوانده می‌شود، به یک نیروی رزمی مستقل تبدیل شده است؛ نیرویی که زنجیره تأمین تسلیحاتی پیشرفته خود را دارد و می‌تواند بنا بر تشخیص خود، عملیات انجام دهد و سطح درگیری‌ها را افزایش دهد؛ هرچند این اقدامات گاهی با جمهوری اسلامی هماهنگ می‌شود.
با وجود حملات به فرودگاه و حملات تازه به نفتکش‌ها در اطراف تنگه هرمز، قیمت نفت روز دوشنبه کاهش یافت. معامله‌گران در عوض، ادعای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، درباره برقراری آتش‌بس در حوزه انرژی میان روسیه و اوکراین را بررسی کردند. در پی افزایش قیمت نفت برنت طی دو روز متوالی، بهای این شاخص روز دوشنبه به کمتر از ۱۰۴ دلار در هر بشکه رسید.
این حملات، محمد بن سلمان، حاکم بالفعل عربستان، را با فشار فزاینده‌ای برای تشدید جنگی مواجه کرده‌اند که این کشور سال‌ها کوشیده از آن خارج شود؛ جنگی در برابر رقیبی که احتمالاً اکنون از هر زمان دیگری توانمندتر است.
این تحولات همچنین آمریکا و شرکای دفاعی جدید عربستان، یعنی ترکیه و پاکستان، را با تصمیم‌های دشواری درباره میزان حمایت از واکنش ریاض روبه‌رو کرده است.
احمد ناجی، تحلیلگر ارشد یمن در گروه بین‌المللی بحران، گفت: «حوثی‌ها با تشدید حملات خود تلاش می‌کنند عربستان را تحت فشار قرار دهند تا عقب‌نشینی کند و کارزار هوایی خود را متوقف سازد.»
او افزود: «ریاض این حملات را تشدیدی جدی در درگیری‌ها می‌داند، به‌ویژه با توجه به ماهیت بی‌سابقه آن‌ها، و احتمالاً با افزایش فشار نظامی پاسخ خواهد داد.»
با کشته شدن یک شهروند آمریکایی در حمله روز شنبه، فشارها بر ترامپ برای اقدام نیز افزایش یافته است. هنگامی که روز شنبه از او پرسیدند آیا آمریکا به حملات علیه حوثی‌ها خواهد پیوست، پاسخ داد: «شاید. موضوع را بررسی خواهیم کرد.»
ویلیام آشر، تحلیلگر ارشد پیشین خاورمیانه در سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، گفت: «ریاض خواهان حملات مستقیم آمریکا علیه حوثی‌ها، تقویت قابلیت‌های پدافند هوایی، افزایش تبادل اطلاعات و حمایت سیاسی از تشدید کارزار نظامی در یمن خواهد بود.»
ائتلاف تحت رهبری عربستان، حوثی‌ها را مسئول حمله روز شنبه دانست و آن را «جنایت جنگی تمام‌عیار» توصیف کرد.
عربستان در سال ۲۰۱۵ ائتلافی را برای مداخله در یمن و بازگرداندن دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی تشکیل داد؛ اما پس از سال‌ها بمباران مواضع حوثی‌ها نتوانست این گروه را از قدرت کنار بزند.
آتش‌بس با میانجیگری سازمان ملل در سال ۲۰۲۲، به‌طور چشمگیری از شدت درگیری‌ها کاست و فرصتی برای ریاض فراهم کرد تا مشارکت خود در جنگ را کاهش دهد؛ این در حالی بود که توانمندی‌ها و دامنه نفوذ حوثی‌ها همچنان گسترش می‌یافت.
خبرگزاری رسمی عربستان، روز یکشنبه گزارش داد که شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان، در تماسی تلفنی با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، درباره تشدید اخیر تنش‌ها در منطقه گفت‌وگو کرده است.
عربستان میلیاردها دلار برای ساخت یکی از پیشرفته‌ترین ارتش‌های منطقه هزینه کرده است. این ارتش به جنگنده‌های اف-۱۵ آمریکایی و سامانه‌های پدافند موشکی پاتریوت مجهز است؛ سامانه‌هایی که موشک‌های رهگیر آن‌ها تا ۵ میلیون دلار قیمت دارند.
با این حال، حملات مکرر باعث تعطیلی فرودگاه بین‌المللی پایتخت شده‌اند؛ حملاتی که صدها پرواز را زمین‌گیر کرده و مدارس را به برگزاری کلاس‌های غیرحضوری واداشته است.
این حملات ممکن است نشانه‌ای از فشاری باشند که حوثی‌ها در داخل یمن با آن مواجه‌اند. پس از آنکه این گروه ماه گذشته بندر دریای سرخِ مُخا و مناطقی در نزدیکی باب‌المندب را تصرف کرد، نیروهای دولت یمن با پشتیبانی جنگنده‌های سعودی ضدحمله‌ای را آغاز کردند.
ائتلاف اعلام کرده است که نیروهایش بندر مخا را بازپس گرفته و ده‌ها هدف نظامی حوثی‌ها را منهدم کرده‌اند.
ناجی گفت: «حوثی‌ها در روزهای گذشته تأثیر حملات هوایی عربستان به مناطق تحت کنترل خود را احساس کرده‌اند. آن‌ها شمار قابل‌توجهی از نیروهایشان را از دست داده‌اند و چندین مرکز راهبردی، از جمله کارگاه‌های ساخت پهپاد، انبارهای تسلیحاتی و برج‌های مخابراتی، هدف قرار گرفته‌اند.»
با این حال، حوثی‌ها همچنان زرادخانه‌ای از موشک‌های بالستیک با طراحی ایرانی در اختیار دارند که قادر به رسیدن به ریاض هستند؛ همچنین پهپادهای تهاجمی ارزان‌قیمتی دارند که امکان مونتاژ آن‌ها در داخل یمن وجود دارد.
این گروه سال‌ها بمباران‌های عربستان و آمریکا را پشت سر گذاشته است و حملات اخیر نشان می‌دهد که جلوگیری از وارد کردن خسارات بیشتر به عربستان تا چه اندازه دشوار خواهد بود.
استیسی پتی‌جان، پژوهشگر ارشد اندیشکده «مرکز امنیت آمریکای جدید» که پیش‌تر در بخش راهبردی پنتاگون فعالیت می‌کرد، گفت: «به نظر می‌رسد آن‌ها به‌اندازه کافی پهپاد و موشک ارزان‌قیمت و همچنین دانش فنی لازم برای انجام حملات دوربرد علیه زیرساخت‌های غیرنظامی عربستان را در اختیار دارند؛ زیرساخت‌هایی که اهدافی آسیب‌پذیر محسوب می‌شوند.»
این حملات، متحدان عربستان، به‌ویژه آمریکا، را نیز با تصمیم‌های دشواری روبه‌رو کرده است. آمریکا سال گذشته حملات گسترده‌ای علیه حوثی‌ها انجام داد، اما در نهایت با این گروه به آتش‌بس رسید.
ترامپ تلاش کرده است پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر، از تشدید بیشتر درگیری‌های نظامی با ایران جلوگیری کند. واشنگتن تاکنون حمایت خود از عملیات تهاجمی عربستان را به تبادل اطلاعات محدود کرده است.
پتی‌جان گفت: «بعید است عربستان بتواند حملات را متوقف کند، در شرایطی که آمریکا نیز نتوانست به این هدف برسد؛ مگر آنکه نیروهای زمینی وارد عمل شوند یا توانمندی نیروهای یمنی که عربستان از آن‌ها حمایت می‌کند، به‌طور چشمگیری افزایش یابد.»
او افزود: «سرکوب این حملات مستلزم گشت‌زنی هوایی مداوم برای یافتن پرتابگرهاست که کار دشواری است. به نظر می‌رسد یمنی‌ها نیز از زمان برقراری آتش‌بس با آمریکا تاکنون از فرصت برای تسلیح مجدد استفاده کرده‌اند.»
به گفته افرادی که از این موضوع اطلاع دارند، عربستان از حمایت محدود متحدان غربی خود ناراضی شده است.
این منابع که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، گفتند بریتانیا یک هواپیمای سوخت‌رسان هوایی در اختیار عربستان قرار داده، اما درخواست‌های اخیر ریاض برای دریافت حمایت دفاعی بیشتر هنوز تأیید نشده است.
فرانسه اعلام کرده است که تجهیزات نظامی دفاعی به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ عربستان اعزام خواهد کرد.
تشدید تنش‌ها همچنین توافق دفاعی عربستان با ترکیه و پاکستان را در معرض آزمون قرار داده است. این سه کشور در ماه اوت پیمانی دفاعی با عنوان «ائتلاف دفاعی مکه» امضا کردند.
هر دو کشور ترکیه و پاکستان آمادگی خود را برای اعزام نیرو یا تسلیحات به‌منظور کمک به دفاع از عربستان اعلام کرده‌اند؛ اما ترکیه مشارکت در عملیات تهاجمی علیه حوثی‌ها را رد کرده است.
موفقیت حوثی‌ها در حملات اخیر، در مقطع دشواری برای عربستان رقم خورده است. این کشور قرار است میزبان مجموعه‌ای از رویدادها باشد که هدف آن‌ها معرفی عربستان به‌عنوان یکی از جذاب‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری جهان است.
این رویدادها شامل نشست اصلی «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» است که اغلب از آن با عنوان «داووس در صحرا» یاد می‌شود. این نشست چهره‌های برجسته وال‌استریت، از جمله دیوید سالومون، مدیرعامل گلدمن ساکس، و لری فینک، مدیرعامل بلک‌راک، را جذب می‌کند.
مدیران شرکت‌های بزرگ نفتی، از جمله بی‌پی و شل، حضور خود را در کنگره جهانی نفت که قرار بود روز یکشنبه آغاز شود، لغو کردند؛ موضوعی که نشان می‌دهد حملات از هم‌اکنون فعالیت‌های تجاری در ریاض را مختل کرده‌اند.
منطقه مالی پایتخت، که صندوق ثروت ملی عربستان و بانک‌ها و شرکت‌های مشاوره‌ای بزرگ خارجی در آن مستقر هستند، نیز فعالیت‌ها را به‌صورت دورکاری ادامه داده است.
دولت بریتانیا روز یکشنبه به شهروندان خود هشدار داد از سفر به جده و دمام، جز در موارد ضروری، خودداری کنند. این هشدار شامل تمامی فرودگاه‌های عربستان به‌جز فرودگاه مدینه نیز می‌شود.
دولت بریتانیا همچنین به شهروندان خود توصیه کرد خروج زمینی از عربستان به کشورهای همسایه را مدنظر قرار دهند.
اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) نیز روز یکشنبه به تمامی شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی هشدار داد هنگام پرواز به مقصد یا عبور از بخش‌هایی از عربستان، در تمام ارتفاعات، احتیاط کنند.
استرالیا نیز روز دوشنبه توصیه سفر مربوط به فرودگاه اصلی ریاض را به سطح «سفر نکنید» تغییر داد و از شهروندان خود خواست ضرورت سفر به عربستان را دوباره ارزیابی کنند.
این حملات در شرایطی رخ می‌دهند که بزرگ‌ترین اقتصاد خاورمیانه پس از سال‌ها هزینه‌کرد سنگین برای برنامه تحول اقتصادی «چشم‌انداز ۲۰۳۰» محمد بن سلمان، با فشار مالی فزاینده‌ای روبه‌رو شده است.
دولت عربستان در همین ماه پیش‌بینی خود از کسری بودجه را افزایش داد و اعلام کرد که اقتصاد کشور احتمالاً در سال جاری میلادی ۳.۶ درصد کوچک خواهد شد؛ مسئله‌ای که جذب سرمایه‌گذاری خارجی و تأمین مالی را بیش از پیش حیاتی می‌کند.
سعید السعدی، مدیرعامل شرکت مشاوره بین‌المللی «اکسس کی‌اس‌ای» مستقر در عربستان، گفت: «تحولات اخیر ممکن است سرمایه‌گذاری خارجی را مختل کند، اما سرمایه‌گذاران و شرکای تجاری از عربستان خارج نخواهند شد. آن‌ها شرایط را زیر نظر خواهند گرفت و برای ورود در زمان مناسب منتظر می‌مانند.»
با این حال، رهبران عربستان ممکن است به این نتیجه برسند که اگر می‌خواهند حملات پایان یابد و آرامش برقرار شود، چاره‌ای جز تشدید اقدامات نظامی ندارند.
نَدوَه الدوسری، پژوهشگر وابسته به مؤسسه خاورمیانه، گفت: «حوثی‌ها همواره تهاجمی بوده‌اند و آمادگی پذیرش خطر را داشته‌اند. آن‌ها تنها زمانی عقب‌نشینی می‌کنند که با تهدیدی معتبر روبه‌رو شوند؛ و تاکنون با چنین تهدیدی مواجه نشده‌اند.»