شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی در سخنرانی خود در اتحادیه آکسفورد، با اشاره به سفرهای متعدد هیات قطری به تهران، بر ضرورت تضمینهای عملی برای امنیت جمعی خلیج فارس و پایان دادن به جنگ تأکید کرد.
به گزارش پایگاه خبری دوحه نیوز، شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر و وزیر خارجه قطر، در نشست همراه با پرسش و پاسخ در محل اتحادیه آکسفورد با عنوان «رفاه در جهانی از هم گسیخته: کشورهای کوچک و جغرافیای جدید نفوذ جهانی» تاکید کرد دوحه همچنان با طرفهای ایرانی و آمریکایی در تعامل است و ارادهای برای یافتن راهحل وجود دارد. وی تصریح کرد: «ما هرگز یک توافق صلح بینقص نخواهیم داشت. اما نمیتوانیم فقط منتظر لحظه یک توافق بینقص بمانیم و از دستیابی به یک توافق خوب که تنشها را کاهش دهد، چشمپوشی کنیم».
میانجیگری قطر و سفرهای فشرده به تهران
نخستوزیر قطر در بخشی از سخنان خود تصریح کرد مقامهای قطری در یک بازه یک هفتهای پنج بار به تهران سفر کرده و گفتوگوهای طولانی با همتایان ایرانی انجام دادهاند؛ برخی از این نشستها بین ۱۸ تا ۲۰ ساعت به طول انجامیده است. وی با اشاره به نقش قطر در دور نخست مذاکراتی که به یک یادداشت تفاهم انجامید، گفت این تلاشها در زمانی که خطر تشدید تنش بسیار بالا بود، به جلوگیری از آشوب گستردهتر منطقهای کمک کرد.
شیخ محمد با اذعان به اینکه خطر تشدید مجدد تنشها از بین نرفته است، بیان کرد: «تعامل ما متوقف نشده و متوقف نخواهد شد.» وی درباره تأثیر پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا بر مذاکرات گفت که این نتایج ممکن است بر سیاستهای آتی آمریکا اثر بگذارد، اما اراده دولت برای پیگیری راهحل دیپلماتیک را تغییر نداده است.
وی همچنین با اشاره به همکاری نزدیک با مقامات آمریکایی در هفتههای اخیر ادعا کرد که این مقامات «نیتهای واقعی» برای یافتن راهی جهت مهار و کاهش تنش داشتند و با تعامل با «صداهایی در تهران که رویکرد سنجیدهتر داشتند» به جلوگیری از خارج شدن اوضاع از کنترل کمک کردند.
او تأکید کرد: «مهم است که نگذاریم مواضع تندروها سد راه دیپلماسی شود».
نخست وزیر قطر گفت یادداشت تفاهم پیشین بین ایران و ایالات متحده نشان داد پیشرفت حتی در شرایط دشوار مذاکره امکانپذیر است. به گفته وی، فعالیت دیپلماتیک در روزهای اخیر کند شده، اما تعامل قطر با طرفهای مربوطه ادامه خواهد داشت.
چشمانداز اقتصادی منطقه و تنگه هرمز
شیخ محمد در بخش دیگری از صحبتهای خود با ترسیم چشماندازی از همکاری اقتصادی منطقهای گفت: «تصور کنید جهانی که در آن کشورهای خلیج فارس و ایران پس از حل مساله هستهای، از نظر اقتصادی به هم بپیوندند و اقتصاد ایران باز شود. پتانسیل آن منطقه نامحدود خواهد بود. میزان منابع و سرمایه انسانی این منطقه بسیار عظیم است».
وی همچنین با اشاره به اینکه کشورهایی مانند امارات و عربستان از برنامههایی برای ایجاد مسیرهای جایگزین برای انرژی خود خارج از خلیج فارس خبر دادهاند، گفت که قطر به دلیل ویژگی منحصربهفرد محصولش یعنی گاز و الانجی، نمیتواند جایگزینی برای این تنگه داشته باشد و «تنگه همچنان شریان اصلی باقی خواهد ماند».
وی با اشاره به الگوی اتحادیه اروپا پس از جنگ جهانی دوم گفت: «اروپا پس از جنگ جهانی دوم گرد هم آمد. شاید مدل بینقصی نباشد، اما آنها میان خود خونریزی داشتند و میلیونها نفر کشته شدند. در نهایت به اتحادیه اروپا رسیدند که دستاورد بزرگی است. فکر نمیکنم منطقه ما از آن کمتر باشد. ما اشتراکات زیادی داریم. ما این جنگهای خونین را میان خود نداشتیم. درگیریهایی داشتیم، بله، اما فرصتها همچنان وجود دارند».
نخست وزیر قطر همچنین با اشاره به ضرورت گفتوگو میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران برای ایجاد چارچوب امنیتی مبتنی بر تضمینهای متقابل، از جمله تعهد به عدم تجاوز و عدم تهدید به زور، یادآور شد که شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در سال ۲۰۱۵ در مجمع عمومی سازمان ملل خواستار گفتوگوی جدی میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران شده بود. به گفته وی، چنین ترتیباتی نمیتواند تنها بر وعدهها استوار باشد و نیازمند تضمینهای عملی، اقدامات اعتمادساز و توسعه منافع مشترک است.
وی همچنین با اشاره به اینکه هرگونه چارچوب جامع امنیت منطقهای باید شامل حل مساله فلسطین و تشکیل کشور فلسطین باشد، تأکید کرد که اتحادهای امنیتی مختلف در منطقه در پاسخ به تهدیدهای موجود شکل گرفتهاند، اما نباید قطبیسازی منطقهای را عمیقتر کنند.
حاکمیت کشورهای میزبان و پایگاه العدید
نخستوزیر قطر همچنین با اشاره به حملات به کشورهای منطقه حق ایران برای پاسخگویی به تجاوزگریهای صورت گرفته از محل پایگاههای آمریکایی در کشورهای منطقه را نادیده گرفته و ادعا کرد: «حمله به کشورها، حمله به حاکمیت و کشور ماست. هیچ توجیهی وجود ندارد، حتی اگر تأسیسات آمریکایی در آنجا باشد، زیرا آن تأسیسات متعلق به آمریکا نیستند. چه در دوحه، امارات، عربستان سعودی یا دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، آنها تأسیسات حاکمیتی کشورهایی هستند که میزبان نیروهای بینالمللیاند.» وی افزود که پایگاه هوایی العدید علاوه بر آمریکا، میزبان ناتو و نیروهای بسیاری از کشورهای اروپایی نیز هست.
هشدار درباره غزه و نتانیاهو
نخستوزیر قطر در بخش دیگری از اظهارات خود با انتقاد شدید از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی گفت: «نتانیاهو با مصونیت از مجازات رفتار کرده و فکر نمیکنم بسیاری با این موضوع مخالف باشند. او توافق را نادیده گرفت، آنچه میخواست را از آن گرفت و به تشدید تنش علیه غزه ادامه داد. او محاصره، کشتار و هدف قرار دادن مردم را هر روز ادامه داد. بله، ما آن را آتشبس مینامیم، اما از زمان آتشبس تا امروز بیش از ۱۰۰۰ نفر کشته شدهاند».
وی تأکید کرد که هرگونه توافقی که مسائل فلسطینیان را حلنشده رها کند — از جمله عقبنشینی نظامیان، حق مردم غزه برای زندگی عادی و حق تعیین سرنوشت و تشکیل کشور فلسطینی— «همیشه در را به روی تنش باز نگه میدارد و «اینگونه کل منطقه در معرض خطر تشدید تنش دیگری باقی خواهد ماند».
وی افزود: «ما باید ببینیم روزی فلسطینیها کشور خود را داشته باشند و اسرائیلیها ترتیبات امنیتی با منطقه داشته باشند، جایی که هیچکس تهدیدی برای دیگری نباشد». شیخ محمد همچنین با اشاره به اینکه از هفتم اکتبر به بعد منطقه بحرانهای پیاپی را تجربه کرده و تلاشهای میانجیگری بارها به دلیل تغییر مواضع رژیم صهیونیستی، اقدامات میدانی و افزایش خواستههای آن تضعیف شده است، گفت که توافق موجود عمدتاً به جای آتشبس واقعی، عملاً سازوکاری برای آزادسازی اسرا بوده است.
وی با اشاره به ادامه محاصره، کشتار و حملات در غزه با وجود آتشبس اعلامشده، تصریح کرد که صلح پایدار مستلزم پایان حملات، عقبنشینی نظامیان اسرائیل و مسیری سیاسی روشن به سوی حق تعیین سرنوشت و تشکیل کشور برای فلسطینیهاست.
او درباره لبنان نیز نگرانیهای مشابهی درباره ادامه بمباران با وجود توافق آتشبس، نبود جدول زمانی برای عقبنشینی و محدودیتهای تاثیرگذار بر عملیاتهای ارتش لبنان در جنوب را مطرح کرد و هشدار داد که نادیده گرفتن قوانین بینالملل و اقدام با مصونیت از مجازات، منطقه را در برابر بحرانهای مکرر آسیبپذیر میکند.
درباره نقش کشورهای کوچک در دیپلماسی
نخستوزیر قطر در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به نقش کشورهای کوچک در دیپلماسی بینالمللی گفت: «اندازه یک کشور دیگر معیار نفوذ آن در صحنه بینالمللی نیست». وی با اشاره به اینکه تصمیم قطر برای سرمایهگذاری در بخش گاز در سال ۱۹۹۵ پایههای اقتصادی نفوذ بینالمللی این کشور را بنا نهاد، گفت که دوحه حدود دو دهه است که تلاشهای میانجیگری را با انگیزه حفظ جان انسانها و نه سلطهجویی بر دیگر کشورها دنبال میکند.
به گفته وی، قطر در سال ۲۰۲۵ در حدود ۱۶ پرونده میانجیگری از جمله تبادل زندانیان، مذاکرات آتشبس و ابتکارهای صلح گستردهتر مشارکت داشته و با کشورهایی مانند نروژ، سوئیس و اسپانیا در زمینه درگیریها در آفریقا، آمریکای لاتین و افغانستان همکاری کرده است. شیخ محمد تأکید کرد که کشورها با نظامهای سیاسی و مدلهای اقتصادی متفاوت میتوانند برای دستیابی به نتایج ملموس همکاری کنند و این همکاریها میتواند فراتر از میانجیگری به سرمایهگذاری، انرژی و دیگر حوزههای همکاری اقتصادی گسترش یابد.

