فاطمه محمدبیگی در نشست خبری سالروز ابلاغ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، با اشاره به روند تدوین و تصویب این قانون گفت: از ابتدای فعالیت مجلس یازدهم، یکی از موضوعاتی که مورد توجه قرار گرفت، تبدیل سیاست‌های ابلاغی رهبر شهید انقلاب به قانون بود؛ سیاست‌هایی که از اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۳ ابلاغ شده بود، اما به دلایل مختلف، تنها تعداد محدودی از مواد آن در قالب قانون مورد توجه قرار گرفته بود.
وی افزود: این توفیق حاصل شد که در کمتر از ۳۶۰ روز، قانون جوانی جمعیت در کمیسیون مشترک بررسی و تدوین شود. این قانون طی یک سال و در ۱۴۴ جلسه تخصصی و نخبگانی، با حضور کارشناسان و صاحب‌نظران مختلف بررسی شد و در نهایت با ۷۳ ماده و ۲۰۵ حکم، در آبان‌ماه ۱۴۰۰ به تصویب مجلس رسید. این قانون در دو مرحله و با آرای بالای نمایندگان، بیش از ۲۳۰ و ۲۵۰ رأی، به تصویب رسید.
محمدبیگی با اشاره به اهمیت این قانون اظهار کرد: حاصل این تلاش، قانونی ماندگار بود که رهبر شهید انقلاب از آن به‌عنوان قانونی حیاتی یاد کردند. امیدواریم در مسیر اجرای این قانون که شهید آیت‌الله رئیسی در ۲۴ آبان‌ماه ۱۴۰۰ آن را ابلاغ کرد، بتوانیم راه شهدا را ادامه دهیم.
این نماینده مجلس با اشاره به دستاورد‌های قانون جوانی جمعیت در حوزه تغییر نگرش جامعه نسبت به فرزندآوری گفت: پس از تأکیدات رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۸۹ درباره موضوع جمعیت، فعالان این حوزه تلاش‌های گسترده‌ای انجام دادند و اکنون، پس از گذشت ۱۶ سال، با تصویب و اجرای قانون جوانی جمعیت، شاهد تغییر ریل در نگرش عمومی نسبت به فرزندآوری هستیم.
وی ادامه داد: الگوی تک‌فرزندی و دوفرزندی در ذهنیت جامعه در حال شکسته شدن است و تعداد خانواده‌های چندفرزندی افزایش پیدا کرده است. همچنین برای نخستین بار در نظام جمهوری اسلامی، در این قانون موضوع اختصاص زمین به خانواده‌های دارای سه فرزند مورد توجه قرار گرفت و مجلس نیز افزایش ۱۰ برابری وام ازدواج را در این قانون پیش‌بینی کرد. مشاوره‌های پیش از ازدواج نیز از دیگر موضوعات مورد توجه این قانون بوده است.
محمدبیگی با اشاره به سهم حوزه سلامت در اجرای قانون گفت: حدود ۶۰ درصد احکام و تکالیف این قانون، به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم به حوزه سلامت مربوط می‌شود و دانشگاه‌های علوم پزشکی مسئولیت‌های متعددی در اجرای آن بر عهده دارند.
راه‌اندازی ۸۷ مرکز تخصصی درمان ناباروری
وی یکی از دستاورد‌های قانون جوانی جمعیت در حوزه سلامت را توسعه مراکز درمان ناباروری عنوان کرد و گفت: راه‌اندازی ۸۷ مرکز سطح دو تخصصی درمان ناباروری از جمله اقدامات انجام‌شده است که از این تعداد، ۷۲ مرکز فعال هستند و با شاخص‌های تعیین‌شده فعالیت می‌کنند. همچنین پوشش ۹۰ درصدی بیمه‌های پایه برای خدمات مربوط به این حوزه، از دیگر دستاورد‌های قانون است.
این نماینده مجلس افزود: با توسعه این مراکز، تقریباً امکان دسترسی به یک مرکز درمان ناباروری در فاصله ۱۰۰ کیلومتری مناطق مختلف کشور فراهم شده است و امیدواریم این پوشش به‌طور کامل محقق شود.
وی با اشاره به توسعه مراکز فوق‌تخصصی درمان ناباروری نیز اظهار کرد: تعداد مراکز سطح سه فوق‌تخصصی درمان ناباروری از ۱۰۳ مرکز در سال ۱۴۰۰ به ۱۲۹ مرکز در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
محمدبیگی با اشاره به برنامه‌های آموزشی حوزه جوانی جمعیت گفت: آموزش مربیان جوانی جمعیت در قالب طرح هادیان زندگی و با هدف آموزش زنجیره‌ای مراقبان سلامت در سراسر کشور و ارائه مشاوره به خانواده‌ها برای فرزندآوری دنبال شده است.
وی ادامه داد: در این چارچوب، حدود هزار نفر در ۴۶ دانشگاه علوم پزشکی تا سال ۱۴۰۲ آموزش دیدند و ۱۸ دانشگاه باقی‌مانده نیز در سال ۱۴۰۴ آموزش‌های مربوط را دریافت کردند. در مجموع، حدود ۷ هزار نفر در این طرح آموزش دیده‌اند.
این نماینده مجلس افزود: طی سال ۱۴۰۴ نیز ۴۳ هزار و ۱۹۸ نفر دوره بازآموزی مربوط به طرح هادیان زندگی را گذرانده‌اند. همچنین ۲۷۲ نفر به‌عنوان هادیان ازدواج در شبکه‌های بهداشت و درمان آموزش دیده‌اند.
وی با اشاره به نتایج مشاوره‌های انجام‌شده در حوزه سلامت گفت: در سال ۱۴۰۳، ۲۴ هزار و ۲۲۴ مادر مشاوره دریافت کردند که این مشاوره‌ها به تولد نوزاد زنده منجر شد.
محمدبیگی همچنین از برگزاری ۱۷۰ هزار و ۵۹۲ مورد آموزش ضمن خدمت برای کارکنان حوزه سلامت از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا پایان شهریورماه ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: این آموزش‌ها با هدف تغییر نگرش همکاران نظام سلامت نسبت به سیاست‌های جمعیتی انجام شده است.
وی با اشاره به سابقه اجرای سیاست‌های تنظیم خانواده در کشور اظهار کرد: از سال ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۰، به مدت ۳۵ سال، سیاست‌های تنظیم خانواده در نظام سلامت کشور دنبال می‌شد و شعار «فرزند کمتر، زندگی بهتر» در بخش‌های مختلف نظام سلامت نهادینه شده بود. بنابراین، برای تغییر سیاست‌های جمعیتی و حرکت به سمت حمایت از خانواده‌های پرجمعیت، نیازمند تغییر نگرش و فرهنگ در نظام سلامت بودیم.
محمدبیگی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع زایمان طبیعی و فیزیولوژیک اشاره کرد و گفت: در بیمارستان‌های کشور شاهد توسعه مراکز زایمان فیزیولوژیک هستیم، اما همچنان آمار سزارین در کشور بالاست و این موضوع نیازمند توجه جدی است.
وی با اشاره به اینکه میزان زایمان سزارین در کشور به حدود ۵۸ درصد رسیده است، بر ضرورت اجرای برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای کاهش این آمار تأکید کرد.
این نماینده مجلس با اشاره به اهمیت سامانه‌های اطلاعاتی حوزه سلامت گفت: سامانه‌های مرتبط با مادر و کودک می‌توانند دسترسی به اطلاعات مربوط به بارداری، مراقبت‌های مادر و نوزاد و نیاز‌های خانواده‌ها را افزایش دهند و ضمن شفاف‌سازی اطلاعات، به ارتقای کیفیت مراقبت‌های بارداری و افزایش امید به زندگی مادر و کودک کمک کنند.
وی تأکید کرد: این سامانه‌ها همچنین می‌توانند در اختیار دولت و مجلس برای تدوین برنامه‌ها، راهبرد‌ها و قوانین حوزه جمعیت قرار گیرند، اما اجرای کامل آنها ضروری است و تا زمانی که نواقص اجرایی برطرف نشود، نمی‌توان به تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده امیدوار بود.
محمدبیگی همچنین با اشاره به ضرورت اتصال آزمایشگاه‌ها به سامانه باروری گفت: اقدامات خوبی در این زمینه انجام شده است، اما انتظار داریم تمام آزمایشگاه‌ها به این سامانه متصل شوند تا با رعایت محرمانگی اطلاعات، امکان دسترسی برخط و به‌روز به داده‌ها فراهم شود و بتوان خدمات ویژه‌تری برای مراقبت پس از تولد نوزاد ارائه کرد.
وی در ادامه به فعالیت مراکز مردمی نفس در زمینه پیشگیری از سقط جنین اشاره کرد و گفت: این مراکز به‌صورت رایگان مشاوره ارائه می‌دهند و در همکاری با دانشگاه‌های علوم پزشکی برای پیشگیری از سقط جنین فعالیت می‌کنند.
محمدبیگی با اشاره به دستاورد‌های این مراکز اظهار کرد: فعالیت مراکز نفس به کاهش ۵۳ درصدی سقط جنین کمک کرده است. در حال حاضر، ۳۴۷ مرکز مردمی نفس در کشور فعالیت می‌کنند که با تلاش آنها، زمینه تولد مستقیم ۱۰ هزار نوزاد فراهم شده است.
وی افزود: علاوه بر این، حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تولد نیز با مداخلات و حمایت‌های این مراکز و جلوگیری از سقط جنین‌های ناشی از دلایل مختلف امکان‌پذیر شده است. این نوزادان می‌توانند در آینده از سرمایه‌های انسانی و آینده‌سازان ایران عزیز باشند.
این نماینده مجلس با تأکید بر اهمیت پیشگیری از سقط جنین گفت: آمار‌های مختلفی درباره میزان سقط جنین در کشور مطرح می‌شود و برآورد‌هایی بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار مورد در سال وجود دارد که نیازمند بررسی‌های پیمایشی و دقیق است. با این حال، حتی جلوگیری از یک مورد سقط جنین نیز اهمیت دارد و می‌تواند در مسیر حل چالش جمعیت کشور مؤثر باشد.