بررسی اطلاعات اجراهای نمایشی ثبتشده در آبان ۱۴۰۵ نشان میدهد جریان اجرای تئاتر در شهرهای مختلف کشور با تنوعی از گونهها و شیوههای اجرایی دنبال میشود؛ جریانی که در آن، در کنار مراکز اصلی تئاتر کشور، شهرهای کوچکتر نیز سهمی در میزبانی از آثار نمایشی دارند.
بر اساس فهرست بررسیشده، ۸۰ نمایش در ۲۰ استان کشور اجرا شدهاند. در این میان، خراسان رضوی و بهویژه شهر مشهد، یکی از کانونهای پرتعداد اجرای تئاتر به شمار میرود. مازندران، آذربایجان شرقی، گیلان و یزد نیز از استانهایی هستند که در فهرست اجراهای بررسیشده حضور پررنگی دارند. پراکندگی سالنها و تماشاخانهها، تنوع آثار و حضور نمایشهای کودک و نوجوان در کنار آثار بزرگسال، از ویژگیهای قابل توجه این دوره است.
خراسان رضوی؛ مشهد، کانون پرتحرک اجرای تئاتر
خراسان رضوی با ۱۸ نمایش، یکی از استانهای فعال این فهرست است. بخش عمده این اجراها در مشهد و در تماشاخانههایی همچون کربن، پردیس تئاتر مایان، مجموعه آکتور، تئاتر شهر و تماشاخانه استاد نوری میزبانی شدهاند.
از جمله نمایشهای اجراشده در مشهد میتوان به «تاکسیدرمی» به کارگردانی ایمان رمضانی و آرمین ترابی، «عروس ناخدا» به کارگردانی ابوالفضل کردی، «ملاقات» به کارگردانی رضا احمدی، «شهر قصه» به کارگردانی سیدمحمد سادات، «کالیگولا» به کارگردانی امیر جوادزاده و «شهریار» به کارگردانی فاطمه نوایی اشاره کرد.
همچنین نمایشهای «شنل قرمزی» به کارگردانی مریم عباسی، «پادشاه رنگها» به کارگردانی مهدی موذنی، «موزیکال اقامتگاه جاناتان مارتین» به کارگردانی امیررضا سیستانی و «کلاغها» نیز در این شهر روی صحنه رفتهاند.
در ادامه این فهرست، نمایشهای «یوتانازی؛ قسمت دوم» به کارگردانی محمد طهان، «کمدی مترانپاژ» به کارگردانی کیوان صباغ، «گوسفندان زبل» به کارگردانی عبدالرضا افشارزاده، «شکارچیان مرز» به کارگردانی مجتبی زادفر، «روال عادی» به کارگردانی مسعود قربانی، «کابوسی در ویلا» به کارگردانی سیدرضا عربشاهی و «ساعت صفر» به کارگردانی سیدجواد رحیمزاده از دیگر آثار اجراشده در مشهد هستند.
در شهرستان سبزوار نیز نمایش «اینجا امن نیست» به نویسندگی و کارگردانی حسین امینی در مجتمع فرهنگی هنری اسرار روی صحنه رفته است.
مازندران؛ حضور پررنگ بابل و ساری
استان مازندران نیز با میزبانی از ۱۰ نمایش، یکی از استانهای فعال این فهرست است. در بابل نمایشهای «زیگزاگ» به کارگردانی مهوانه آقاجانی، «ما به ناچاری» به کارگردانی آزاده رادمهر و امیر مهرعلیتبار، «تبار خون» به کارگردانی پارسا کامکار، «غرب بینهایت دلگیر» به کارگردانی محمدرضا حیدری و «شازده کوچولو» به کارگردانی رویا حسینی اجرا شدهاند.
در ساری نیز نمایشهای «بهمن» به کارگردانی صالح اصغری، «مرگ یزدگرد» به کارگردانی علی شعبانی اسرمی و «برفاب» به کارگردانی میثم رایکا روی صحنه رفتهاند.
همچنین نمایش «خاله سوسکه» به کارگردانی محسن عظیمیپویا در رامسر و «زندگی شاید...» به کارگردانی محمدجواد ملک محمودی در گلوگاه اجرا شدهاند؛ آثاری که نشاندهنده گسترش فعالیتهای نمایشی در شهرهای مختلف این استان هستند.
آذربایجان شرقی؛ تنوع آثار در تبریز و اسکو
در استان آذربایجان شرقی، تبریز میزبان طیفی از آثار نمایشی بوده است. «سیرک سیار» به کارگردانی یوسف اکبرزاده، «الکترا» به کارگردانی علی فتوحی، «هملت در گوشهایمان زمزمه میکند» به کارگردانی حسین اصل عبداللهی، «سانجیلاندیرانلار» به کارگردانی علیرضا عبادالهی و «عزازیل» به کارگردانی حامد نعمتی از جمله این آثار هستند.
همچنین نمایشهای «آنها کلفت نیستند» به کارگردانی رضا باقرپور، «قبل از فصل شکار» به کارگردانی علیرضا مصرپور و «رابین هود» نیز در تبریز اجرا شدهاند. در شهر اسکو نیز نمایش کودک «پینوکیو» روی صحنه رفته است.
گیلان؛ هشت اجرا در رشت و رضوانشهر
در استان گیلان، رشت همچنان مرکز اصلی میزبانی از اجراهای نمایشی است. نمایشهای «اکتینگ» به کارگردانی مهدی رضایی، «دشمن خدا» به کارگردانی مجید عراقی و عمادالدین رجبلو، «مالیخولیا» به کارگردانی رضا فتوتخواه، «ساحره سوزان» به کارگردانی ستاره افشون و «زمستان معجزه و مرگ» به نویسندگی و کارگردانی وحید درویشی از جمله آثار اجراشده در این شهر هستند.
«برف در هنگ چهارم» به کارگردانی امیرعلی سروستانی و نمایش «قبض روح» نیز در سالنهای مختلف رشت روی صحنه رفتهاند.
در رضوانشهر نیز نمایش «میرزا کشون» به کارگردانی سیدنیما گلریز به اجرا درآمده است.
یزد؛ تنوع آثار در سالنهای نمایشی
یزد نیز در این دوره میزبان شش نمایش بوده است. «خاموشی دریا» به کارگردانی هادی آقابزرگی، «فقط خودم» به کارگردانی امین دلپذیر، «آخرین لبخند در جشن شمعهای خاموش» به کارگردانی پاشا بدرود، «نماینده» به کارگردانی محمد شهپر، «گیسو» به کارگردانی عزیزه حسینی و «زبل آوازهخان» به کارگردانی سیدرضا میرغفوری از جمله آثار اجرا شده در این شهر هستند.
نمایش «زبل آوازهخان» با گونه کودک و خانواده، هر شب ساعت ۲۰ در تالار شرفالدین علی میزبان مخاطبان است.
اصفهان؛ ۴ اثر ایرانی و اقتباسی
در اصفهان نمایشهای «کالیگولا» به کارگردانی رهام بحیرایی، «آخرین تاریان» به کارگردانی سعید موذنی، «بینام» به کارگردانی ویدا موسوی و «۶۸ ثانیه بعد از تو» به کارگردانی امید نیاز روی صحنه رفتهاند.
فارس؛ اجرا در شیراز و جهرم
در استان فارس، نمایشهای «شنل قرمزی و دیگران» به کارگردانی دانیال پرمشکانی، «دزدمونا و دزدآرزو» به کارگردانی شکیلا قهرمانی و «قمر و ملوک» به کارگردانی شیوا بافهم در شیراز اجرا شدهاند. در جهرم نیز نمایش «شکار مرگ» به کارگردانی حامد افسر میزبان علاقهمندان تئاتر بوده است.
خوزستان؛ از اهواز تا دزفول
در استان خوزستان، اهواز میزبان نمایشهای «تلومر؛ دور چهارم» به کارگردانی شاهین داستار و «گورکن» به کارگردانی عباس سعیدی بوده است. در دزفول نیز نمایش «جنوبیها» با کارگردانی فاطمه سیاح طرفی و عصمت کریمیفر به اجرا درآمده است.
کرمان؛ میزبانی از چهار نمایش
در کرمان نمایشهای «پلماس» به کارگردانی محمدکاظم دامغانی، «ندای عشق» به نویسندگی و کارگردانی سیدمجتبی میرحسینی، «نَسْو» به کارگردانی مهدی ملکی و «اول شخص مفرد» به کارگردانی امید نیاز اجرا شدهاند. این آثار در مجموعه تئاتر شهر کرمان و تالار مرکزی فرهنگ و هنر روی صحنه رفتهاند.
میزبانی استانهای دیگر از نمایشها
در آذربایجان غربی، نمایشهای «اسبها» به کارگردانی پارسا کهنسال و «دللرزه» به کارگردانی پدرام رحمانی در ارومیه اجرا شدهاند.
در قزوین نمایشهای «بیتابستان» به کارگردانی سعید شیخی و «برپهنه دریا» به کارگردانی طاها حاجیلو روی صحنه رفتهاند. همچنین نمایش «آخرین تاریان» به کارگردانی ارمیا رحمانیفرد در شهرکرد، «شبی در کمپ موریا» به کارگردانی سعید نصیری در کرج و «نقطه عطف، صفر چهار» به کارگردانی محسن انصاری در تهران اجرا شدهاند.
از دیگر اجراهای ثبتشده میتوان به «گواهی استمرار نیاز» به کارگردانی امیرحسین حیاتی در کرمانشاه، «نوای اسرارآمیز» با کارگردانی احسان امینی و محمد چاهکی در اراک، «پارازیت» به کارگردانی مهدی اکبری در ملایر، «نور» به کارگردانی میثاق حسنپور در برازجان و «آکواریوم» به کارگردانی علی سعادتی در بجنورد اشاره کرد.
در استان مرکزی نیز نمایش «بازیهای نادرست برای گردآوری باورهای استراگون» به نویسندگی و کارگردانی رامین علیزاده از ۷ تا ۹ آبان در سالن ورزشی فرهنگسرای امام خمینی (ره) شهرستان خمین اجرا شد.
همچنین در زنجان، نمایش «ضیافت قابیل» به نویسندگی ابوالفضل ثابتمقدم و کارگردانی مهدی آراسته در سالن بینالمللی غدیر دانشگاه زنجان به صحنه رفت.
تنوع گونهها؛ از نمایش کودک و خانواده تا آثار اجتماعی و تجربی
مرور آثار اجراشده نشان میدهد جریان تئاتر در این دوره تنها به یک گونه نمایشی محدود نبوده است. در کنار آثار درام و اجتماعی، نمایشهای کمدی، کمدی سیاه، فانتزی، سورئال، موزیکال و آثار ویژه کودک و نوجوان نیز در سالنهای مختلف کشور حضور داشتهاند.
نمایشهایی همچون «گوسفندان زبل»، «شهر قصه»، «شنل قرمزی»، «پادشاه رنگها»، «پینوکیو»، «شازده کوچولو»، «کلاغها» و «زبل آوازهخان» بخشی از آثار کودک و خانواده این فهرست را تشکیل میدهند. در مقابل، آثاری، چون «ملاقات»، «مرگ یزدگرد»، «کالیگولا»، «ساحره سوزان»، «گورکن» و «خاموشی دریا» نیز نشاندهنده حضور متون اجتماعی و اقتباسی در برنامه اجراهای این دوره هستند.
تداوم فعالیت گروههای نمایشی در شهرهای مختلف و تلاش سالنها و تماشاخانهها برای میزبانی از گونههای متنوع تئاتر، از ویژگیهای قابل توجه این دوره است؛ روندی که در کنار تمرکز اجراها در برخی مراکز پرمخاطب، ظرفیت شهرهای دیگر را نیز در شکلگیری جریان تئاتر کشور یادآوری میکند.

