ویتامین B۱۲ یا کوبالامین نقش مهمی در ساخت DNA، تشکیل گلبول‌های قرمز و حفظ پوشش محافظ رشته‌های عصبی دارد. این ویتامین برای عملکرد طبیعی مغز و اعصاب ضروری است و کمبود طولانی‌مدت آن می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از مهم‌ترین پیامد‌های کمبود B۱۲، اختلال در عملکرد اعصاب محیطی است. در چنین شرایطی ممکن است فرد ابتدا احساس گزگز در انگشتان دست و پا داشته باشد، اما با ادامه کمبود، مشکلاتی مانند بی‌حسی، ضعف عضلانی و اختلال در راه رفتن نیز بروز کند.
چه افرادی بیشتر در معرض کمبود B۱۲ هستند؟
اگرچه این کمبود ممکن است در هر فردی ایجاد شود، برخی گروه‌ها بیشتر در معرض خطر قرار دارند:
افرادی که رژیم غذایی کاملاً گیاهی دارند و از منابع جایگزین یا مکمل مناسب استفاده نمی‌کنند.
سالمندانی که جذب مواد مغذی در دستگاه گوارش آنها کاهش یافته است.
مبتلایان به بیماری‌های گوارشی مانند بیماری کرون یا سلیاک.
افرادی که جراحی معده یا برخی جراحی‌های دستگاه گوارش انجام داده‌اند.
مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت برخی دارو‌ها مانند متفورمین و دارو‌های کاهنده اسید معده.
علائم کمبود این ویتامین چیست؟
خستگی مداوم، رنگ‌پریدگی، التهاب زبان، تپش قلب، گزگز دست و پا، اختلال تمرکز و مشکلات حافظه از نشانه‌های احتمالی کمبود ویتامین B۱۲ هستند.
نکته مهم اینکه همه افراد مبتلا الزاماً دچار کم‌خونی نمی‌شوند و ممکن است مشکلات عصبی حتی بدون کم‌خونی آشکار ایجاد شوند.
کدام مواد غذایی حاوی B۱۲ هستند؟
گوشت، ماهی، تخم‌مرغ، شیر و لبنیات از منابع طبیعی این ویتامین محسوب می‌شوند. در رژیم‌های گیاه‌خواری نیز استفاده از مواد غذایی غنی‌شده با B۱۲ و مکمل مناسب، با نظر متخصص اهمیت دارد.
چرا تشخیص زودهنگام اهمیت دارد؟
تشخیص کمبود ویتامین B۱۲ معمولاً با آزمایش خون انجام می‌شود و در موارد مشکوک ممکن است آزمایش‌های تکمیلی نیز ضرورت داشته باشد. درمان بسته به علت کمبود می‌تواند شامل مکمل خوراکی یا تزریق ویتامین باشد.
در مجموع، بی‌حسی و گزگز مداوم اندام‌ها را نباید همیشه به خستگی یا مشکلات ساده عضلانی نسبت داد. بررسی به‌موقع وضعیت ویتامین B۱۲ می‌تواند از پیشرفت آسیب‌های عصبی و عوارض طولانی‌مدت جلوگیری کند.