موهای سر و بدن تحت تاثیر ژنتیک، سن، هورمون ها، تغذیه و وضعیت سلامت عمومی قرار دارند. تغییر در ضخامت، الگوی رشد یا میزان ریزش مو همیشه نشانه بیماری نیست؛ اما بعضی تغییرات، به ویژه اگر ناگهانی یا پیشرونده باشند، ارزش بررسی پزشکی دارند.
۱. تغییرات هورمون‌های مردانه
افزایش اثر هورمون‌های آندروژنی می‌تواند در زنان باعث رشد موهای ضخیم و تیره در صورت، چانه، سینه و شکم شود. این وضعیت هیرسوتیسم نام دارد. همزمان ممکن است موهای سر، به ویژه در ناحیه فرق سر، نازک شوند. سندرم تخمدان پلی کیستیک یکی از علت‌های شایع این تغییرات است.
۲. احتمال سندرم تخمدان پلی کیستیک
رشد موهای زائد همراه با آکنه، نامنظمی قاعدگی یا مشکلات تخمک گذاری می‌تواند از نشانه‌های سندرم تخمدان پلی کیستیک باشد. این اختلال با تغییر در عملکرد هورمون‌ها ارتباط دارد و در صورت وجود این علائم باید بررسی شود.
۳. کمبود آهن
کمبود آهن می‌تواند باعث ریزش مو، به ویژه در ناحیه سر، شود. این مشکل در افرادی که خونریزی قاعدگی شدید دارند یا دریافت آهن کافی از غذا ندارند بیشتر دیده می‌شود. آزمایش خون می‌تواند به تشخیص کمبود آهن کمک کند. مصرف مکمل آهن بدون اثبات کمبود توصیه نمی‌شود.
۴. اختلال عملکرد تیروئید
کم کاری یا پرکاری تیروئید ممکن است چرخه طبیعی رشد مو را مختل کند و باعث نازک شدن یا ریزش مو شود. تغییر در وضعیت پوست، ناخن و موهای ابرو نیز ممکن است همراه آن دیده شود. آزمایش خون برای بررسی عملکرد تیروئید به تشخیص کمک می‌کند.
۵. تغییرات هورمونی استروژن
بارداری، دوران پس از زایمان و یائسگی می‌توانند چرخه رشد مو را تغییر دهند. برای مثال، کاهش استروژن پس از زایمان ممکن است با ریزش موقت مو همراه شود. در دوران یائسگی نیز بعضی زنان نازک شدن موهای سر یا افزایش موهای ضخیم صورت را تجربه می‌کنند. این تغییرات لزوما به معنای افزایش تستوسترون خون نیستند.
۶. عوارض جانبی داروها
برخی داروها، از جمله بعضی دارو‌های ضد افسردگی، ضد انعقاد و دارو‌های شیمی درمانی، ممکن است باعث ریزش مو شوند. در مقابل، دارو‌هایی مانند تستوسترون، استروئید‌های آنابولیک و ماینوکسیدیل می‌توانند در برخی افراد رشد موهای بدن را افزایش دهند. دارو را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید.
۷. بیماری‌های خودایمنی
در بیماری آلوپسی آره آتا، سیستم ایمنی به فولیکول‌های مو حمله می‌کند و ممکن است بخش‌هایی از مو به شکل لکه‌های گرد بریزد. در موارد گسترده تر، ریزش می‌تواند تمام موی سر یا حتی موهای بدن، ابرو و مژه را درگیر کند. روش درمان به وسعت و شرایط بیماری بستگی دارد.
۸. اختلالات نادر هورمون ساز
رشد ناگهانی و سریع موهای ضخیم در صورت و بدن، به ویژه اگر با بم شدن صدا یا افزایش غیرعادی توده عضلانی همراه باشد، نیازمند بررسی سریع پزشکی است. در موارد نادر، تومور‌های تخمدان یا غدد فوق کلیوی می‌توانند هورمون‌های آندروژنی تولید کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
ریزش موی شدید، تغییر ناگهانی الگوی رشد مو، ایجاد لکه‌های بدون مو یا رشد سریع موهای ضخیم در صورت و بدن، به ویژه همراه با علائم دیگر، نیازمند ارزیابی پزشکی است. پزشک با بررسی سابقه، معاینه و در صورت لزوم آزمایش خون می‌تواند علت را مشخص کند.
توصیه پزشکی: تغییرات مو به تنهایی تشخیص یک بیماری نیستند. از مصرف خودسرانه مکمل‌های آهن و دارو‌های هورمونی پرهیز کنید و در صورت تداوم یا پیشرفت علائم با پزشک مشورت کنید.