در این مطلب قصد بررسی ۷ نکته‌ای که به آشنایی بیشتر با این بیماری کمک می‌کنند و در حفظ سلامت پا موثر هستند را داریم.
نکاتی برای شناخت بهتر واریس
شناخت یک بیماری، نقش موثری در انجام اقدامات مراقبتی و پیشگیری از ابتلای مجدد به آن دارد. برای مثال در مورد واریس پا نکات زیر به آگاهی بیشتر درباره این عارضه کمک می‌کنند:
۱- واریس؛ فراتر از یک مشکل ظاهری
همان‌طور که اشاره کردیم، واریس تنها یک عارضه ظاهری نیست و نشانه‌ای است که اختلال در گردش خون را هشدار می‌دهد. فرآیند گردش خون در بدن به این صورت است که سرخرگ‌ها خون سرشار از اکسیژن را از قلب به بخش‌های مختلف بدن می‌رسانند، در حالی که سیاهرگ‌ها وظیفه بازگرداندن خون به قلب را بر عهده دارند. انجام این فرآیند در پا‌ها سخت‌تر است، چراکه خون باید برخلاف نیروی جاذبه به سمت بالا حرکت کند.
برای ساده‌تر شدن گردش خون در پا‌ها دو عامل نقشی مهم دارند. اولین عامل انقباض عضلات ساق پا هنگام راه رفتن است که مانند یک پمپ طبیعی یا قلب دوم به حرکت خون کمک می‌کند و مورد دوم، دریچه‌های یک‌طرفه داخل سیاهرگ‌ها هستند که با باز شدن، عبور خون به سمت قلب را امکان‌پذیر کرده و با بسته شدن، از بازگشت آن به سمت پایین جلوگیری می‌کنند.
زمانی‌که دیواره سیاهرگ‌ها ضعیف می‌شوند یا دریچه‌های آنها به‌درستی عمل نمی‌کنند، بخشی از خون به سمت پایین برمی‌گردد؛ وضعیتی که رفلاکس وریدی نامیده می‌شود و با افزایش تجمع خون در سیاهرگ‌های سطحی، بیماری واریس را به وجود می‌آورد. بنابراین، واریس تنها یک تغییر ظاهری در پا‌ها نیست و اهمیت توجه به سلامت و مراقبت از گردش خون پا‌ها را نشان می‌دهد.
۲- بروز علائم واریس قبل از تغییر ظاهری رگ‌ها
دکتر بهنام واقفی متخصص واریس می‌گوید: توجه به علائم اولیه واریس پیش از شدید و مزمن شدن بیماری، نقش مهمی در تشخیص به‌موقع و درمان واریس پا دارد. برای مثال احساس سنگینی و خستگی غیرعادی در پا‌ها یا سوزش و گرما در داخل پا علائمی هستند که بروز آنها پیش از تغییرات ظاهری، هشداری برای ابتلا به واریس پاست. همچنین تورم پا در ناحیه مچ و ساق و گرفتگی ناگهانی و اسپاسم عضلات حین خواب نیز نشانه‌ای از احتمال ابتلا به این عارضه هستند.
۳- واریس انواع مختلفی دارد
بسیاری از افراد تصور می‌کنند که واریس تنها دارای یک نوع با شدت‌های مختلف است، اما این عارضه به شکل‌های ظاهری مختلفی رخ می‌دهد که هرکدام از نظر خطرات، متفاوت هستند. برای مثال برخی رگ‌های واریس ظاهری شبیه به تار عنکبوت دارند. این رگ‌ها خطوط بسیار ظریف، نازک و سطحی به رنگ قرمز، بنفش یا آبی هستند که یک مسئله زیبایی محسوب می‌شوند و خطری برای سلامت عمومی ایجاد نمی‌کنند. در مقابل رگ‌های طنابی و برجسته، ظاهری قطور، پیچ‌خورده و سیاه‌رنگ دارند و با درد مداوم، ورم و خطرات ثانویه همراه هستند.
۴- بی‌توجهی به واریس خطرناک است
یکی دیگر از نکاتی که در مورد واریس پا باید بدانید، اهمیت توجه به این عارضه و مراجعه زودهنگام به متخصص واریس پاست. اگرچه واریس در اکثر موارد عارضه‌ای کشنده و خطرساز نیست، اما رها کردن آن بدون مراقبت، زمینه‌سازی بروز عوارض پوستی و عروقی می‌شود. اگزمای وریدی و تغییر رنگ پوست مانند ایجاد لک‌های قهوه‌ایی، زخم‌های مزمن و دردناک وریدی، خونریزی از رگ‌های سطحی و لخته شدن خون چند مورد از عوارض بی‌توجهی به واریس پا هستند.
۵- سبک زندگی در ابتلا به واریس موثر است
یکی از عوامل در بروز و تشدید واریس، عادات روزمره و شرایط کاری افراد است. برای مثال در مشاغلی که نیاز به ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت دارند، از جمله پرستاری، رانندگی یا فروشندگی احتمال ابتلا به واریس بیشتر است. همچنین فاکتور‌های دیگری مانند اضافه وزن و چاقی، یبوست مزمن، بارداری و تغییرات هورمونی و پوشیدن مداوم لباس‌های تنگ در قسمت کمر و ران هم در ابتلا به این عارضه بی‌تاثیر نیستند.
۶- ورزش و تغذیه؛ دو راهکار طبیعی برای مقابله با واریس
دیگر نکته مهم درباره واریس پا، تاثیر ورزش و تغذیه سالم در کنترل و درمان این عارضه است. برای مثال فعالیت‌های هوازی ملایم که عضلات ساق پا را فعال می‌کنند، بهترین گزینه محسوب می‌شوند و به‌طور چشمگیری گردش خون را بهبود می‌بخشند. پیاده‌روی روزانه، دوچرخه‌سواری و حرکات کششی دیگر فعالیت‌های مفید برای واریس هستند.
همچنین مصرف فیبر کافی مانند غلات سبوس‌دار، جو دوسر و حبوبات با هدف پیشگیری از یبوست، میوه‌ها و سبزیجات دارای آنتی‌اکسیدان از جمله مرکبات، توت‌ها و سبزیجات برگ سبز و کاهش استفاده از نمک نیز در کاهش مشکلات واریس و پیشگیری از ابتلا به این عارضه بی‌تاثیر نیستند.
۷- درمان‌های امروزی واریس کم‌تهاجم هستند
در نهایت باید به این نکته اشاره کرد که درمان‌های امروزی واریس، با کم‌ترین تهاجم انجام می‌شوند و نیازی به جراحی‌های سنگین و بستری‌های طولانی‌مدت نیست. اولین روش درمان این عارضه استفاده از تجهیزاتی مانند جوراب واریس است که با ایجاد فشاری تدریجی، گردش خون پا را بهبود می‌بخشد. همچنین روش‌های کم‌تهاجمی مانند اسکلروتراپی یا تزریق ماده‌ای مخصوص برای بستن دیواره‌های رگ یا لیزر داخل عروقی نیز در درمان واریس پا مورد استفاده قرار می‌گیرند تا نیازی به جراحی و مراقبت‌های بعد از آن نباشد.
سخن پایانی
واریس پا عارضه‌ای قابل درمان است و با شناخت علائم، عوامل موثر در بروز، کنترل و درمان آن به سادگی انجام می‌شوند. همچنین توجه به سبک زندگی، انجام فعالیت‌های بدنی منظم، رعایت اصول تغذیه سالم و مراجعه به‌موقع به متخصص نیز در کنترل این عارضه موثر هستند. در نهایت باید گفت که درمان واریس پا با روش‌های مدرن امروزی، چندان سخت نیست و اگر به این عارضه مبتلا هستید هم کافیست بدون نگرانی برای شروع معالجه اقدام کرده و سلامت پا‌های خود را حفظ کنید.