دانشمندان در مطالعه‌ای تازه به یکی از سازوکار‌های احتمالی مقاومت به انسولین در دیابت نوع ۲ پی برده‌اند؛ اختلالی که در آن سلول‌های بدن به‌درستی به انسولین پاسخ نمی‌دهند و کنترل قند خون دشوارتر می‌شود.
این پژوهش به سرپرستی محققان دانشگاه ایالتی لوئیزیانا و با مشارکت پژوهشگران مرکز زیست‌پزشکی پنینگتون انجام شده است. نتایج آن در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی Nature Communications منتشر شد.
پروتئینی که عملکرد انسولین را مختل می‌کند
پروتئین Miro۱ که با نام علمی Mitochondrial Rho GTPase ۱ شناخته می‌شود، روی غشای خارجی میتوکندری قرار دارد. میتوکندری‌ها ساختار‌هایی درون سلول هستند که بخش مهمی از انرژی مورد نیاز بدن را تولید می‌کنند.
پژوهشگران دریافتند سطح این پروتئین در عضلات اسکلتی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ افزایش می‌یابد. بررسی‌های آزمایشگاهی و پیش‌بالینی نشان داد تجمع Miro۱ می‌تواند عملکرد طبیعی عضلات در پاسخ به انسولین را مختل کند.
عضلات اسکلتی نقش مهمی در مصرف گلوکز دارند. پس از دریافت غذا، انسولین به ورود گلوکز از خون به سلول‌ها کمک می‌کند؛ اما هنگامی که عضلات نسبت به این هورمون مقاوم می‌شوند، برداشت گلوکز از خون کاهش می‌یابد و کنترل قند خون با دشواری بیشتری همراه می‌شود.
حذف پروتئین در مدل‌های پیش‌بالینی چه نتیجه‌ای داشت؟
در بخش آزمایشگاهی و پیش‌بالینی مطالعه، پژوهشگران بررسی کردند که تغییر سطح Miro۱ چه تأثیری بر عملکرد عضلات دارد. نتایج نشان داد حذف این پروتئین توانست پاسخ عضلات به انسولین را در مدل‌های بررسی‌شده بهبود دهد.
این یافته اهمیت دارد؛ زیرا می‌تواند مسیر تازه‌ای برای شناخت سازوکار‌های مولکولی مقاومت به انسولین و شناسایی اهداف احتمالی درمان‌های آینده فراهم کند.
با این حال، نتیجه به‌دست‌آمده در مدل‌های پیش‌بالینی به معنای اثبات اثربخشی یک درمان در انسان نیست. برای مشخص شدن امکان هدف قرار دادن این پروتئین در درمان دیابت، مطالعات بیشتری لازم است.
ارتباط ورزش با کاهش سطح Miro۱
یکی دیگر از بخش‌های مهم پژوهش، بررسی تأثیر ورزش در افراد مبتلا به چاقی و دیابت نوع ۲ بود. محققان در یک کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده، ورزش هوازی را با مراقبت پزشکی معمول مقایسه کردند.
نتایج نشان داد شرکت‌کنندگان گروه ورزش با کاهش سطح پروتئین Miro۱ در عضلات مواجه شدند. این تغییر با بهبود حساسیت به انسولین و افزایش توان عضلات برای تولید انرژی همراه بود.
این یافته می‌تواند توضیحی زیستی برای بخشی از فواید ورزش در کنترل دیابت ارائه دهد؛ هرچند به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تمام اثرات مفید فعالیت بدنی از طریق این پروتئین اعمال می‌شود.
آیا داروی جدیدی برای درمان دیابت ساخته شده است؟
خیر. در حال حاضر، Miro۱ یک هدف درمانی بالقوه برای پژوهش‌های آینده محسوب می‌شود و شناسایی آن به معنای آماده بودن داروی جدید نیست.
دانشمندان باید در مطالعات بعدی مشخص کنند که آیا مهار ایمن این پروتئین در بدن انسان امکان‌پذیر است و آیا چنین مداخله‌ای می‌تواند بدون ایجاد عوارض ناخواسته، حساسیت به انسولین را بهبود دهد یا خیر.
تا آن زمان، درمان دیابت نوع ۲ همچنان باید بر اساس شرایط هر بیمار و با نظر پزشک انجام شود.
اهمیت یافته جدید برای بیماران دیابتی
دیابت نوع ۲ بیماری پیچیده‌ای است که عوامل ژنتیکی، متابولیک، محیطی و سبک زندگی در بروز و پیشرفت آن نقش دارند. شناخت پروتئین‌هایی که در مقاومت به انسولین دخالت دارند، می‌تواند به توسعه درمان‌های هدفمندتر در آینده کمک کند.
در عین حال، نتایج مربوط به ورزش بار دیگر اهمیت فعالیت بدنی منظم را در مدیریت این بیماری نشان می‌دهد. ورزش هوازی متناسب با توان جسمی فرد، در کنار تغذیه مناسب و درمان تجویزشده، می‌تواند به بهبود حساسیت به انسولین کمک کند.
جمع‌بندی: شناسایی نقش احتمالی Miro۱ گام تازه‌ای در شناخت سازوکار دیابت نوع ۲ است؛ اما هنوز برای تبدیل این یافته به درمان جدید راه پژوهشی قابل‌توجهی باقی مانده است.