حملات حوثی‌های یمن، حملات روسیه به اوکراین که به کشته شدن بیش از ۱۰۰ غیرنظامی انجامیده، هشدار لهستان درباره احتمال حملات روسیه در خاک کشور‌های عضو اتحادیه اروپا و رزمایش شش‌روزه چین با مهمات جنگی در امتداد سواحل این کشور، از جمله تحولاتی هستند که تنها در هفته گذشته رخ داده‌اند و نگرانی‌ها درباره افزایش ناامنی در جهان را تشدید کرده‌اند.
دگرگونی فضای سیاسی جهان
گیدئون راچمن، تحلیلگر سیاسی روزنامه فایننشال تایمز، در مقاله‌ای با عنوان «آیا ناآگاهانه به سوی جنگ جهانی سوم پیش می‌رویم؟» می‌نویسد چهار سال پس از آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین، فضای سیاسی جهان به‌طور بنیادین تغییر کرده است؛ به‌گونه‌ای که اکنون رهبران جهان آشکارا درباره احتمال وقوع جنگ جهانی سوم صحبت می‌کنند.
در رویارویی جنجالی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در فوریه ۲۰۲۵، ترامپ زلنسکی را به «قمار کردن با جنگ جهانی سوم» متهم کرد.
ترامپ در آن زمان معتقد بود، و شاید هنوز هم بر این باور باشد، که حمایت غرب از اوکراین ممکن است آمریکا را به جنگ با روسیه بکشاند. در مقابل، زلنسکی بار‌ها هشدار داده است که جهان در آستانه یک درگیری جهانی قرار دارد؛ با این تفاوت که از نگاه او، خطر اصلی نه در مقابله با روسیه، بلکه در ناتوانی از مهار این کشور است.
رئیس‌جمهور اوکراین در این باره گفته بود: «تمام جهان باید تصمیم بگیرد که آیا می‌خواهد پوتین را متوقف کند یا آغاز جنگ جهانی سوم را رقم بزند؟»
افزایش نگرانی‌ها از گسترش درگیری‌های جهانی
راچمن تأکید می‌کند که نگرانی از وقوع یک جنگ گسترده تنها به اروپا محدود نیست. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، نیز بار‌ها درباره خطر گرفتار شدن آمریکا و چین در «تله توسیدید» هشدار داده است.
این مفهوم به نظریه‌ای اشاره دارد که گراهام آلیسون، استاد دانشگاه هاروارد، مطرح کرده است. بر اساس این نظریه، در طول تاریخ، رشد یک قدرت نوظهور و به چالش کشیده شدن قدرت مسلط جهان، بار‌ها زمینه‌ساز جنگ میان آنها شده است.
به نوشته این تحلیلگر، با وجود آنکه رهبران جهان بار‌ها از احتمال وقوع جنگ جهانی سوم سخن گفته‌اند، کمتر به تعریف دقیق این مفهوم و شرایط تحقق آن پرداخته‌اند.
دو نشانه اصلی جنگ جهانی
راچمن معتقد است جنگ جهانی به‌طور کلی دو ویژگی اصلی دارد: نخست، قدرت‌های بزرگ جهان مستقیماً با یکدیگر وارد جنگ شوند؛ همان‌طور که در جنگ‌های جهانی اول و دوم رخ داد. دوم، دامنه درگیری به چند قاره گسترش یابد.
به گفته او، تاکنون هیچ‌یک از این دو شرط به‌طور کامل محقق نشده است، اما احتمال وقوع چنین جنگی همچنان وجود دارد.
این تحلیلگر در پایان یادآور می‌شود که بحران‌های منتهی به جنگ جهانی اول و دوم نیز با تغییر مداوم ائتلاف‌ها و تعهدات امنیتی همراه بودند؛ وضعیتی که از نظر او، شباهت‌هایی با شرایط کنونی جهان دارد.